SGK Gaziantep İl Müdürü Mehmet Uzun: Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele ve Çalışan Haklarının Korunması
Sosyal Güvenlik Haftası kapsamında açıklama yapan SGK Gaziantep İl Müdürü Mehmet Uzun, Kurumun "Sigorta ile iş güvende, işçi güvende; gelecek güvende" sloganıyla yürüttüğü kayıt dışı istihdamla mücadeleyi ve çalışanların haklarını koruma gereğini bir kez daha vurguladı.
Kayıt dışı istihdamın tanımı ve hukuki boyutu
Uzun, kayıt dışı istihdamı; çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumu'na hiç bildirilmemesi ya da çalışma gün/ücretlerinin eksik bildirilmesi olarak tanımladı. Çalışanların sigortalı olarak çalıştırılmalarının anayasal bir hak olduğunu belirterek, işverenlerin sigortasız istihdam sağlama hakkı bulunmadığını, çalışanların da kendi rızalarıyla bu haktan feragat edemeyeceğini söyledi.
Çalışanlara doğrudan etkileri
Uzun, kayıt dışı çalışmanın çalışanlar açısından birçok hak kaybına yol açtığını şu başlıklarla açıkladı: emeklilik hakkından mahrumiyet, olası malullük durumunda aylık alamama, vefat halinde geride kalanların ölüm aylığı güvencesinden yoksun kalması, işsizlik sigortasından yararlanamama, sağlık hizmetlerine erişimde güçlükler ve GSS primlerinin bireysel yük haline gelmesi. Ayrıca iş kazası ve meslek hastalığı durumlarında korunma ve maddi/sağlık güvencelerinden uzak kalınması riski bulunduğunu söyledi.
Özlük hakları ve çalışma koşulları
Kayıt dışı istihdamın çalışanları kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin, hafta tatili, analık izni gibi temel özlük haklarından mahrum bıraktığını; bunun da adil ücret standartlarının gerisinde, güvencesiz çalışma şartlarına yol açtığını belirtti. Sosyal güvenlik uygulamalarının amaçlarının cezalandırma değil, rehberlik ve işletmelerin sürdürülebilir büyümesini desteklemek olduğunu hatırlattı.
İşverenler için mali ve idari riskler
Uzun, kayıt dışı çalışmanın işletmelere yüksek idari para cezaları, prim teşviklerinin iptali ve iş kazalarında ağır yasal yükümlülükler gibi telafisi güç maliyetler getirdiğini; bu nedenle işverenlerin mevzuata uyarak, sunulan istihdam teşviklerinden yararlanmasının önem taşıdığını ifade etti.
Makroekonomik ve toplumsal etkiler
SGK Gaziantep İl Müdürü, kayıt dışı istihdamın haksız rekabet, piyasa dengesinin bozulması, vergi ve prim kayıpları, sosyal güvenlik sisteminde bozulma, bütçe yükü, gelir dağılımında adaletsizlik ve ekonomik verilerin güvenilirliğinin zedelenmesi gibi çok yönlü tahribatlara yol açtığını vurguladı.
Bilgi edinme, ihbar ve şikâyet yolları
Çalışanların, işveren tarafından SGK'ya bildirilip bildirilmediklerini veya hangi kazanç seviyesinden bildirildiklerini öğrenebileceklerini belirten Uzun, sorgulama için www.turkiye.gov.tr adresi ve e-Devlet şifresi, 7/24 hizmet veren ALO 170 Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi, il/ilçe Sosyal Güvenlik Müdürlükleri/merkezleri ile şahsen başvuru imkânlarını sıraladı. Sigortasızlık veya eksik bildirim şüphesi olan çalışanların ihbar ve şikâyetlerini ALO 170, Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri/Merkezleri veya CİMER aracılığıyla iletebileceklerini açıkladı.
Ücret ödemelerinde banka kanalı zorunluluğu ve şeffaflık
Ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılmasının önemine dikkat çekilen açıklamada, mevzuat gereği Türkiye genelinde 3 ve daha fazla işçi istihdam eden işletmelerde ücret ödemelerinin bankalar aracılığıyla yapılmasının yasal zorunluluk olduğu hatırlatıldı. Bu yükümlülüğe uyulmaması halinde işletmelerin her bir çalışan ve ihlalin devam ettiği her ay için ayrı ayrı idari para cezaları ile karşılaşacağı uyarısı yapıldı.
Çağrı: Sorumluluk ve ortak mücadele
Uzun, kayıtlı istihdamın hem çalışanlar hem de işletmeler için sürdürülebilirliğin temelini oluşturduğunu belirterek, Sosyal Güvenlik Haftası kapsamında tüm tarafları yasal yükümlülüklerine sahip çıkmaya davet etti.
AZİANTEP İL SOSYAL GÜVENLİK KURUMU MÜDÜRÜ MEHMET UZUN
