Karbonmonoksit riski kış aylarında artıyor
Kış mevsimiyle birlikte soba, kombi ve şofben kullanımının yoğunlaşması, renksiz, kokusuz ve tatsız olan karbonmonoksit gazının tehlikesini artırıyor. AFAD Konya İl Müdürlüğü Arama ve Kurtarma Birim Müdürü Hakan Deligöz, gazın vücutta oksijen taşınmasını engelleyerek hayati organlarda zehirlenmeye yol açtığını belirtti.
Deligöz, karbonmonoksitin dumanla birlikte ortama yayıldığını ancak gözle görülemediğini söyledi.
Deligöz, "Karbonmonoksit neden zarar veriyor? Karbonmonoksit, dumanla birlikte görünen bir şey değil. Vücudumuza girdiği zaman kanın taşınmasını sağlayan alyuvarlara yapışıyor ve hemoglobinin beynimize, kalbimize taşıdığı kanın zehirlenmesine sebep oluyor. Bu nedenle beynimiz, kalbimiz ve diğer organlarımız yeterli oksijeni almadığı için zehirlenme gerçekleşiyor. Burada yapılması gereken, önce belirtileri iyi anlamak gerekiyor. Yani günlük yorgunlukla, griple karıştırılabiliyor bazen. Bu tamamen farklı bir şey. Renksiz, kokusuz ve tatsız olduğu için karbonmonoksiti fark edemiyoruz."
Belirtiler ve ilk fark ediliş biçimleri:
Deligöz'e göre başlangıç belirtileri günlük yorgunluk veya griple karıştırılabiliyor. İlk etapta hissedilen yakınmalar arasında baş ağrısı, baş dönmesi, mide bulantısı, halsizlik, uyku hali, konsantrasyon ve algı eksikliği yer alıyor. İlerleyen maruziyette kusma, baygınlık ve göğüste sıkışma gibi daha ciddi bulgular ortaya çıkıyor.
Uzman, özellikle aynı ortamda birden fazla kişinin benzer şikayetler yaşaması durumunda karbonmonoksit zehirlenmesinin akla gelmesi gerektiğini vurguladı.
Hızlı müdahale ve yapılması gerekenler:
Deligöz, karbonmonoksit gazına ne kadar süre ve hangi yoğunlukta maruz kalındığının kişinin kendi başına tespit etmesinin mümkün olmadığını söyledi ve şu uyarıyı yaptı: "Hızlı, güvenli, panik yapmadan bulunduğumuz ortamı terk etmeliyiz. Temiz havaya çıkmamız gerekiyor. Eğer yapabiliyorsak çıkmadan önce kapı ve pencereleri açarak ortamın da havalandırılmasını sağlamamız gerekiyor. Eğer zehirlenmeye maruz kaldığımızı hissediyorsak, en ufak bir belirtisi bile varsa 112’ye haber verilip gerekli sağlık desteğinin alınması gerekiyor."
Uzman, bazı vakaların tıbbi müdahale gerektirebileceğine dikkat çekti ve erken bildirim ile müdahalenin hayati olduğunu kaydetti.
Baca, sobalar ve bakımın önemi:
Deligöz, kış gelmeden önce baca temizliği ile kombi ve şofben gibi cihazların bakım ve filtre değişimlerinin yetkili servislere yaptırılmasının önemli olduğunu belirtti. Bu hazırlıkların, karbonmonoksit etkilenme riskini düşüreceğini söyledi.
Sobalarda odun ve kömür dışındaki plastik, poşet gibi malzemelerin yakılmasının bacalarda kurum oluşumuna ve tıkanmalara neden olduğunu, bunun da zehirli gazın atılmasını engelleyebileceğini vurguladı. Bu durum halk arasında "baca tepmesi" olarak bilinen riski artırıyor ve iş işten geçmeden düzenli bakım yapılmasının önemini ortaya koyuyor.
Doğal gaz kaçaklarında dikkat edilmesi gerekenler:
Doğal gazın suni olarak kokulandırıldığını hatırlatan Deligöz, gaz kaçağı hissedildiğinde elektrik düğmelerine dokunulmaması gerektiğini söyledi. Bir aydınlatma düğmesine basmak, bir çakmakla kontrol etmek veya herhangi bir kıvılcım oluşturabilecek hareketin tehlikeye yol açabileceğini belirtti.
Bu tür durumlarda öncelikle havalandırma yapılıp hiçbir elektrikli cihaza dokunmadan alanın terk edilmesi ve 187 Doğal gaz Acil Hattı'na haber verilmesi gerektiğini aktardı.
Deligöz son olarak, havalandırma menfezlerinin soğuk havalarda kapatılmaması ve önlerine dolap veya buzdolabı gibi engeller konulmaması gerektiğini belirterek, gerekli tedbirlerin alınması halinde kışın olumsuzluk yaşanmadan geçirilebileceğini ifade etti.
KIŞ MEVSİMİNİN GELMESİYLE BİRLİKTE SOBA, KOMBİ VE ŞOFBEN KULLANIMININ ARTMASI, KARBON MONOKSİT ZEHİRLENMESİ RİSKİNİ DE BERABERİNDE GETİRİYOR.
