Lenfomanın sessiz sinyalleri:
Liv Hospital Vadi İstanbul Hematoloji Uzmanı Prof. Dr. Itır Şirinoğlu Demiriz, 15 Eylül Dünya Lenfoma Farkındalık Günü kapsamında uyarıda bulundu. Lenfoma, lenfatik sistem hücrelerinin kontrolsüz çoğalmasıyla ortaya çıkan geniş bir hasta grubunu kapsıyor ve vücudun verdiği bazı işaretler erken tanıda belirleyici olabiliyor.
B semptomları ve dikkat edilmesi gerekenler:
Uzman, özellikle şu belirtilerin ihmal edilmemesi gerektiğini vurguluyor: açıklanamayan yüksek ateş, çamaşır ve çarşaf değiştirmeyi gerektirecek derecede şiddetli gece terlemeleri ve son 6 ayda vücut ağırlığının yüzde 10'undan fazlasının diyet yapmadan istemsizce kaybedilmesi. Bu bulgular tek başına spesifik olmasa da bir arada değerlendirildiğinde alarm niteliği taşır ve ayırıcı tanıda enfeksiyonlar, tiroid veya otoimmün hastalıklar gibi diğer nedenlerin dışlanması gerekir.
Lenf nodlarındaki değişiklikler:
Boyun, koltuk altı veya kasık gibi el ile tespit edilebilen lenf nodu şişlikleri önem taşıyor. Ağrısız, geçmeyen ve giderek büyüyen kitleler, yaygın ve geçmeyen cilt kaşıntısı, kronik yorgunluk, nefes darlığı veya yemekte dolgunluk hissi gibi sebat eden belirtiler uyarıcı olabilir. Clinically alarm veren özellikler arasında 2–3 haftadan uzun süren, tedaviye rağmen küçülmeyen şişlikler; dokunulduğunda sert, lastik kıvamında, ağrısız ve çevre dokulara yapışık kitleler; boyun ve koltuk altı lenf nodlarında 1,5 cm üzerinde, kasıkta ise 2 cm üzerinde çap veya zamanla istikrarlı büyüme sayılmaktadır.
Tanı, ayırıcı tanı ve yaygın yanlış inanışlar:
Her lenf bezi büyümesi kanser anlamına gelmez; en sık reaktif lenfadenopati örneğinde olduğu gibi diş ve ağız içi enfeksiyonları buna neden olabilir. Ancak alarm veren özellikler gözlendiğinde mutlaka hematoloji uzmanı görüşü alınmalı ve süreç öykü, fizik muayene ve kan tetkikleri ile başlatılmalıdır. Ultrasonografi veya BT gibi görüntüleme yöntemleri ayırıcı tanıda yardımcı olabilir. Kesin tanı ise şüpheli lenf bezinden veya tutulu organdan alınan doku biyopsisi ile konur.
Tanıyı geciktiren yaygın yanlış algılar arasında 'ağrım yoksa tehlike yoktur', 'kan tahlillerim temizse kanser değildir' ve 'bitkisel yöntemlerle küçültülebilir' düşünceleri yer alıyor. Rutin kan testleri her zaman lenfomayı gösterecek belirti vermez; ayrıca lenfomaya bağlı lenf nodu büyümeleri bazen ağrılı olabilir. Bu nedenle ağrının olmaması hastalık yokluğuna işaret etmez.
Ne zaman hematoloğa başvurmalı:
Özellikle 2–3 haftayı aşan, tedaviyle gerilemeyen veya giderek büyüyen lenf nodu saptandığında; sert, hareketsiz, çevre dokulara yapışık kitlelerde; B semptomları eşlik ettiğinde vakit kaybetmeden uzman değerlendirmesi gerekir. Prof. Dr. Demiriz'in mesajı net: 'Vücudunuzun sesini dinleyin; boyun, koltuk altı veya kasık bölgenizde fark ettiğiniz ağrısız, geçmeyen şişlikleri ve açıklanamayan gece terlemeleri ile kilo kayıplarını "geçer" diyerek ertelemeyin.'
Tedavi ve umut veren gelişmeler:
Lenfoma, modern tıbbın en başarılı tedavi yanıtlarına sahip kanser türlerinden biri olarak öne çıkıyor. Hastalığın alt grubu, evreleme ve sitogenetik risk gruplarına göre belirlenen standart kemo‑immünoterapiler ve hedefe yönelik ajanlarla kişiselleştirilmiş tedavi seçenekleri uygulanıyor. Ayrıca Hücresel Tedaviler (CAR-T Hücre Tedavileri) dirençli veya nüks vakalarda çığır açan sonuçlar sağlamakta. Erken evrede teşhis edilen hastalarda tedaviye yanıt oranı ve tam şifa şansı belirgin şekilde artıyor; bu nedenle uzman değerlendirmesi ve zamanında doku biyopsisi önem taşıyor.
Erken tanı, hayat kurtarır.
LİV HOSPİTAL VADİ İSTANBUL HEMATOLOJİ UZMANI PROF. DR. ITIR ŞİRİNOĞLU DEMİRİZ
