Yumurtalık kanserinin sessiz ilerleyişi
Memorial Antalya Hastanesi Kadın Hastalıkları Doğum ve Jinekolojik Onkoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Evrim Erdemoğlu, dünyada yılda yaklaşık 331 bin kadının yumurtalık kanserine yakalandığını, yaklaşık 204 bin kadının ise bu nedenle yaşamını yitirdiğini hatırlatıyor. Türkiye'de yılda 3.900-4.000 kadına tanı konduğunu belirten Erdemoğlu, hastalığın en sık 55-74 yaş arasında görüldüğünü ve belirtiler vermeyebildiği için hastaların yaklaşık üçte ikisinde tanının karın içine yayılma sonrasında konabildiğini vurguluyor.
Yumurtalıklar rahmin iki yanında, karın boşluğu içinde yer alan ceviz büyüklüğünde organlardır. Bu lokalizasyon nedeniyle büyüyen tümörler uzun süre ağrı ya da belirgin baskı oluşturmayabilir; bu da hastalığın geç fark edilmesine yol açar. Erdemoğlu, geçmeyen mide ve bağırsak yakınlıklarının sıkça kanser belirtileriyle karıştırıldığını, birkaç hafta süren ve giderek kötüleşen şikayetlerin mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söylüyor.
Belirtiler: hangi yakınmalar ihmal edilmemeli:
Prof. Dr. Erdemoğlu'na göre başlıca yakınmalar arasında karında şişkinlik ve gerginlik, giysilerin belden sıkması, az yemekle çabuk doyma ve iştah azalması, karın ya da kasık bölgesinde sürekli ağrı, idrar yapma sıklığında artış veya sıkışma hissi, bağırsak alışkanlıklarında değişiklik ve açıklanamayan kilo değişiklikleri sayılıyor. Bu belirtiler tek başına kanser anlamına gelmese de birkaç hafta boyunca sürüyorsa doktora başvurmak gerekiyor.
Tedavi: cerrahi hedefler ve HIPEC'in rolü:
Yumurtalık kanserinde yaşam süresini en çok etkileyen unsur, ameliyat sonunda karın içinde gözle görülür hiçbir tümör dokusunun kalmamasıdır. Bu nedenle ameliyatların jinekolojik onkoloji eğitimi almış cerrahlar ve düzenli olarak bu ameliyatları yapan ekiplerce yapılması şarttır. Hastalık yumurtalıkla sınırlıysa ameliyat kapalı yöntemle (laparoskopi veya robotik cerrahi) gerçekleştirilebilir; karın içine yayılmışsa açık cerrahi tercih edilir, çünkü tüm yüzeylerin elle ve gözle değerlendirilmesi ile gerekirse geniş girişimler güvenle yapılmalıdır.
Ameliyat sırasında uygulanan HIPEC (ısıtılmış intraperitoneal kemoterapi) ise tam rezeksiyon sonrasında karın boşluğuna 41–43 derece arasında ısıtılmış ilaçlı sıvının dolaştırılması işlemidir. Bu yöntem, ilaç yoğunluğunu karın zarı düzeyinde artırır ve ısının hem doğrudan kanser hücrelerine zarar vermesi hem de ilacın dokuya geçişini kolaylaştırması nedeniyle fayda sağlayabilir. HIPEC, uygun hastalarda deneyimli ekip ve gerekli anestezi ile yoğun bakım desteği olan merkezlerde güvenli bir şekilde uygulanır.
Genetik değerlendirme ve tekrarlama yönetimi:
Yumurtalık kanseri ailesel yatkınlık gösterebilir; özellikle ailede yumurtalık veya meme kanseri öyküsü varsa BRCA1 ve BRCA2 genlerindeki değişiklikler riski artırır. Böyle durumlarda genetik danışmanlık öneriliyor; gen değişikliği saptanan kadınlarda koruyucu amaçlı yumurtalık ve tüplerin alınması gibi seçenekler yaş, doğum planı ve genel sağlık durumu gözetilerek değerlendirilir.
Erdemoğlu, yumurtalık kanserinin tekrarlayabileceğini ve tekrarlarda kararların deneyimli ekipler tarafından, belirlenmiş ölçütlere göre alınması gerektiğini vurguluyor. Tedavi multidisipliner olup cerrahinin deneyimi, merkezin ameliyat hacmi, patoloji ve radyoloji kalitesi ile tedavi kararlarının tümör konseyinde alınması sonuçları doğrudan etkiliyor. Bu nedenle hastaların mümkünse deneyimli merkezlere yönlendirilmesi öneriliyor.
KADIN HASTALIKLARI DOĞUM VE JİNEKOLOJİK ONKOLOJİ UZMANI PROF. DR. EVRİM ERDEMOĞLU
