Keşif ve kazı süreci
Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen kazılarda, Manisa'nın Salihli ilçesindeki Sardes Antik Kenti'nde yaklaşık 2 bin 500 yıllık anıtsal mermer heykel gün yüzüne çıkarıldı. Eserin yüksekliği 2,2 metre olarak tespit edilirken, arkeologlar heykeli bulunduğu yerden uzman ekip eşliğinde güvenli biçimde kaldırdı.
Bakan Mehmet Nuri Ersoy, keşfi sosyal medya hesaplarından duyurarak eserin anıtsal boyutu, korunmuş yapısı ve ayrıntılarının dönemin heykeltıraşlık geleneğiyle ilgili nadir veriler sunduğunu belirtti. Heykelin, Roma Dönemi'nde kentteki sütunlu caddenin döşemesinde devşirme taş olarak kullanıldığı ve yüzü aşağıya gelecek şekilde yerleştirilmesi sayesinde ayrıntılarının büyük ölçüde korunduğu vurgulandı.
Heykelin fiziksel özellikleri ve tarihlendirme:
Arkeolojik incelemeler heykeli MÖ 5. yüzyılın ilk yarısına, daha dar bir aralıkla MÖ 470–450 yıllarına tarihlendiriyor. Parçalar hâlinde bulunan eser iki büyük blok şeklinde bulundu; ayaklarının bazı küçük parçalarının eksik olduğu kaydedildi. Duruşu ve uzun saçları MÖ 6. yüzyıl örneklerini çağrıştırırken, yüz hatları ve ellerdeki anatomik işçilik MÖ 5. yüzyılın özellikleriyle örtüşüyor.
Lidya izleri ve giysi ayrıntıları:
Heykelin üzerinde birbiri üzerine giyilmiş kalın himation, ince chiton ve bunların altında yatay çizgiler taşıyan farklı bir giysi tabakası bulunuyor. Anadolu ve Yunan coğrafyasında sık karşılaşılan tiplerden farklı olan bu giysi düzeni, eserin yerel bir görsel dil taşıdığını ve Lidya kültürüne bağlı izler barındırdığını gösteriyor. Sağ elindeki küçük meyve ise dönemde tanrı veya tanrıçalara adak olarak sunulan nesnelerden biri olabilir; uzmanlar bunun ayva olabileceği ihtimalini değerlendiriyor.
Bilimsel çalışmalar ve sergi planı:
Heykelin yüzeyi uzun süre toprak altında kaldığı için kalın ve sert bir birikinti tabakasıyla kaplı bulundu. Konservasyon ekibi, eserin üzerindeki olası pigment kalıntılarını tahrip etmeden ortaya çıkarmak amacıyla kapsamlı ve titiz bir bilimsel çalışma planlıyor. Antik polikrom heykel uzmanlarının da katılacağı analizler sırasında heykelin yüzeyindeki ve çevresindeki toprakta bulunabilecek boya izleri incelenecek.
Temizlik, bilimsel inceleme ve restorasyon işlemleri tamamlandıktan sonra eser ziyaretçilerle buluşacak şekilde Manisa Müzesi'nde sergilenmesi planlanıyor. Kazıya katkı veren Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, akademisyenler ve sahadaki ekipler çalışmalar için teşekkür edildi.
Arkeologlar, bu anıtsal heykelin Sardes'te yaşayan seçkin kesimin kıyafet, inanç ve gündelik yaşantısına ilişkin yeni ve somut veriler sağlayacağı görüşünde; Ege klasik sanat anlayışı ile Lidya giyim geleneğinin birleştiği bu tür örneklerin Anadolu arkeolojisi açısından nadir ve değerli olduğu belirtiliyor.
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANI MEHMET NURİ ERSOY
