Rutte: Trump’ın 'çok fazla müttefik yok' hissinden kaynaklanan hayal kırıklığını hissettim
Panel ve temel değerlendirme
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Washington DC’de Ronald Reagan Başkanlık Vakfı ve Enstitüsü tarafından düzenlenen panelde yaptığı konuşmada, ABD Başkanı Donald Trump’ın ittifaka yönelik eleştirilerinin yarattığı gerilimleri değerlendirdi. Rutte, transatlantik ittifakın ölmediğini; ancak bir değişim döneminden geçtiğini vurguladı.
Avrupa’nın sorumluluk paylaşımında artış
Rutte, Avrupa’nın geleneksel savunmasını sağlama görevinde daha büyük ve daha adil bir pay üstlendiğini belirterek, ‘‘Avrupa, kendi geleneksel savunmasını sağlama görevinin daha büyük ve daha adil bir payını üstleniyor ve bundan geri dönüş olmayacak’’ dedi. Bu süreci, sağlıksız karşılıklı bağımlılıktan gerçek bir transatlantik ortaklığa geçiş olarak nitelendirdi.
Trump’ın hayal kırıklığını hissettiğini söyledi
Panelde soru–cevap bölümünde Rutte, Başkan Trump ile yapılan görüşmeler hakkında, “ABD Başkanı Trump’ın çok fazla müttefikin yanında olmadığı duygusundan kaynaklanan hayal kırıklığını hissettim. Trump’ın hayal kırıklığını açıkça hissettim. Onu bir ölçüde anlıyorum” ifadelerini kullandı. Rutte, Beyaz Saray görüşmelerinde Avrupa’nın istenen taahhütleri çoğunlukla yerine getirdiğini, bazen iç siyasi süreçler nedeniyle gecikmeler yaşandığını belirtti.
İran gerilimi, Hürmüz Koalisyonu ve lojistik destek
Rutte, ABD’nin İran’a yönelik operasyonlarında lojistik ve üs desteği sağlanmasında müttefiklerin genel olarak destek verdiğini ve neredeyse istisnasız olarak ABD’nin ihtiyaç duyduğu imkanları sağladığını söyledi. İngiltere Başbakanı Keir Starmer liderliğindeki 34 ülkelik koalisyonun Hürmüz Boğazı’nda serbest geçişi korumaya yönelik liderlik rolüne dikkat çekti ve “Hürmüz Boğazı’nın açılması gerekir ve açıldığında da açık tutulması gerekir” dedi.
NATO’nun Orta Doğu’daki rolü ve koordinasyon
Rutte, Orta Doğu’da NATO’nun koordinasyon rolü üstlenmesinin adım adım ve hızlı biçimde ele alınması gerektiğini vurguladı. Geçen salı askeri düzeyde toplanan 34 ülkeden oluşan koalisyonun Hürmüz misyonuna dair ayrıntılı planlama başlattığını belirterek, NATO’nun yardımcı olmaması için bir sebep olmadığını söyledi. Ancak böyle bir rolün bütün müttefiklerin mutabakatını gerektireceğini ekledi.
Türkiye ve savunma sanayii işbirlikleri
Rutte, transatlantik savunma temelinin karşılıklı yatırımlar ve işbirlikleriyle güçlendiğini ifade etti. ABD şirketlerinin Avrupa’da, Avrupalı şirketlerin ABD’de ve Türkiye’den birçok şirketin ABD’de yatırım yaptığına dikkat çekerek, bu karşılıklı ilişkilerin savunma üretimi ve üs imkanları bağlamında ayrılmaz olduğunu söyledi.
Ukrayna, Rusya ve insan kayıplarına ilişkin değerlendirme
Rutte, Rusya’nın Ukrayna’da ağır kayıplar verdiğini belirterek, “ayda 30 ila 35 bin ölü ya da ağır yaralı” gibi yüksek sayıların Moskova üzerinde etkisi olması gerektiğini vurguladı. Cephe hattındaki ilerlemenin genel olarak yavaş ve ağır bedeller karşılığında olduğunu ifade etti. Ayrıca Ukrayna için üç katmanlı güvenlik yaklaşımı çerçevesinde güçlü silahlı kuvvetler, Gönüllüler Koalisyonu ve ABD’den gelen güvence paketinin önemine dikkat çekti.
Grönland tartışmaları ve Arktik
Rutte, Davos’ta Başkan ile Grönland konusunu ayrıntılı şekilde tartıştıklarını belirtti. Arktik’te Rusya ve Çin riskine işaret ederek, “Arktik söz konusu olduğunda burada NATO’nun bir rol oynaması gerektiği” konusunda mutabık kaldıklarını söyledi. Rutte, Danimarka, Grönland ve ABD arasındaki ikili ve üçlü görüşmelerin sürdüğünü ve bunların Grönland’ın anayasal statüsü değişirse ortaya çıkabilecek senaryolara odaklandığını ifade etti.
Sonuç
Rutte’nin değerlendirmesi, NATO içinde hem beklenti hem de rollerin yeniden tanımlandığı bir dönem olduğunu gösteriyor. Avrupa’nın artan sorumluluk paylaşımı, Hürmüz Koalisyonu ve olası NATO katkıları, transatlantik ilişkilerdeki evrimin pratik yansımaları olarak öne çıkıyor.
NATO GENEL SEKRETERİ MARK RUTTE, NATO MÜTTEFİKLERİNİN SAVUNMA ALANINDAKİ İŞBİRLİĞİNE İLİŞKİN, "ABD BAŞKANI TRUMP’IN ÇOK FAZLA MÜTTEFİKİN YANINDA OLMADIĞI DUYGUSUNDAN KAYNAKLANAN HAYAL KIRIKLIĞINI HİSSETTİM. ONU BİR ÖLÇÜDE ANLIYORUM" DEDİ.
