Refahiye'de kışlık hazırlığın geleneksel adımları
Erzincan'ın Refahiye ilçesine bağlı köylerde yaşayan kadınlar, yaz sonu ve erken sonbahar döneminde tarladan ya da pazardan temin ettikleri domatesleri kışa hazırlıyor. Üretimin odağında menemen konservesi, ev yapımı salça, tarhana, erişte ve kurutmalıklar bulunuyor. Bu ürünlerin önemli kısmı kendi yetiştirdikleri organik domateslerden elde ediliyor.
hazırlık ve pişirme yöntemi:
Kadınlar önce domatesleri toplayıp yıkıyor, kabuklarından ayırıyor ve doğradıktan sonra ocakta, genellikle bakır kazanda odun ateşinde kaynatıyor. Saliha Özmen uzun yıllardır aynı yöntemi uyguladığını belirtiyor; domatesleri doğradıktan sonra kazanda yaklaşık 2 saat kaynattığını, tercihe göre biber eklenebileceğini ama yemeklerde de kullanılabilmesi için menemenlerinde biber kullanmadığını söylüyor. Kaynatılan domatesler sıcak olarak cam kavanozlara dolduruluyor, ağzı hava almayacak şekilde kapatılıyor ve üzerine bez örtülüyor. Bu rutin, aileler için kış boyunca taze lezzetlerin korunmasını sağlıyor.
imece usulü dayanışma ve ekonomik boyut:
Refahiye köylerinde komşuluk ilişkilerinin güçlü olması, kışlık hazırlıkları imece usulü yapılmasını beraberinde getiriyor. Suna Özden, sabahın erken saatlerinden gece geç saatlere kadar çalıştıklarını, domatesleri önce öğütme makinesinden geçirip püre haline getirdiklerini, ardından kazanlarda saatlerce karıştırarak kıvama getirdiklerini aktarıyor. Hazırlanan salçanın piyasada satılan kısmı da bulunuyor; Özden, salçanın kilosunun 400-500 lira arasında alıcı bulduğunu belirtiyor. Böylece hem aile tüketimi için stok yapılmış hem de ek gelir elde edilmiş oluyor.
Refahiye'deki bu geleneksel üretim süreci hem yemek kültürünü koruyor hem de yerel dayanışma ve ekonomik döngüye katkı sunuyor. Kadınların bir araya gelip paylaştıkları bilgi, emek ve ekipman sayesinde kışlıklar yıllardır aynı titizlikle hazırlanıyor.
KIŞLIK LEZZETLER ŞİMDİDEN HAZIR EDİLİYOR
