Rahim ağzı kanseri cerrahisinde yeni yaklaşım
Memorial Sağlık Grubu Medstar Antalya Hastanesi Jinekolojik Onkoloji Bölümü'nden Prof. Dr. Evrim Erdemoğlu, rahim ağzı (serviks) kanserinde artık klasik, geniş ameliyatların yerine daha seçici ve hasta odaklı yaklaşımların benimsendiğini vurguluyor. Erdemoğlu, bu kanser türünün günümüzde büyük oranda önlenebilir olduğunu ve cerrahideki yeni yöntemlerin hem yaşamı hem de yaşam kalitesini korumaya odaklandığını belirtiyor.
Önce korunma, sonra erken tanı:
Prof. Dr. Evrim Erdemoğlu'na göre korunmanın iki temel basamağı HPV aşısı ve düzenli tarama testleri. Aşının en yüksek korumayı sağladığı dönem ilk cinsel ilişkiden önce (9-14 yaşlar) olmakla birlikte, ileri yaşlarda da virüs bulaşmış veya hücre değişimi tedavisi görmüş kişilerde tekrarlama riskini azalttığı için fayda sağlıyor. Tarama ise smear (Pap) ve HPV testleri ile yapılıyor; çünkü erken evreler çoğu zaman belirti vermiyor. Hastalık ilerlediğinde en sık görülen yakınmalar, adet dönemi dışı veya cinsel ilişki sonrası anormal kanamalar olarak ortaya çıkıyor ve bu şikayetlerle başvuranların hızla jinekoloğa yönlendirilmesi gerekiyor.
Gereksiz büyük ameliyatlardan kaçınma:
Geçmişte erken evredeki pek çok hasta için rahmin ve çevre dokuların tamamen alındığı geniş ameliyatlar uygulanıyordu. Güncel çalışmalar, tümör boyutu 2 santimetreden küçük ve düşük riskli vakalarda daha sınırlı cerrahilerin aynı güvenli sonucu verdiğini gösteriyor. Bu yaklaşım sayesinde hastalar ameliyat sonrası idrar tutma veya kaçırma gibi sorunları daha az yaşıyor. Çok erken yakalanan bazı vakalarda ise sadece rahim ağzından koni şeklinde doku çıkarılması (konizasyon) bile tedavi için yeterli olabiliyor.
Anne olma şansı ve sentinel lenf bezi yöntemi:
Çocuk sahibi olmak isteyen genç hastalarda rahmi koruyan cerrahiler ön plana çıkıyor; tümör küçük ve lenf bezlerine sıçrama yoksa yalnızca rahim ağzının çıkarılmasıyla rahmin gövdesi korunabiliyor. Deneyimli merkezlerde uygulanan bu yöntemler sayesinde hastalar hem kanserden kurtuluyor hem de sonrasında anne olabiliyor. Rahim tamamen alınması gereken durumlarda ise tedaviden önce yumurta veya embriyo dondurma ve yumurtalıkların ışın alanının dışına taşınması gibi üreme çağını koruyucu seçenekler sunuluyor. Eskiden leğen kemiği içindeki tüm lenf bezleri temizlenirken bu uygulama yaşam boyu süren lenfödem riskine yol açıyordu; bugün ise kanserin ilk uğrayacağı nöbetçi lenf bezi özel bir boyayla işaretlenip cerrahi sırasında inceleniyor, temizse diğer bezlere dokunulmuyor ve hasta daha iyi bir yaşam kalitesiyle korunmuş oluyor.
Prof. Dr. Erdemoğlu, günümüzde rahim ağzı kanseri cerrahisinin "daha küçük, daha akıllı ve tamamen kişiye özel" hale geldiğini, tedavinin mutlaka deneyimli merkezlerde ve farklı uzmanlık alanlarının birlikte çalıştığı bir tümör kurulu kararıyla planlanmasının başarı şansını önemli ölçüde artırdığını söylüyor. Doğru hastaya uygulanan doğru ameliyatın hem kanseri geride bırakmayı hem de hastanın hayatına, annelik planlarına devam etmesini mümkün kıldığı vurgulanıyor.
JİNEKOLOJİK ONKOLOJİ UZMANI PROF. DR. EVRİM ERDEMOĞLU, GÜNÜMÜZDE BÜYÜK ORANDA ÖNLENEBİLEN NADİR KANSER TÜRLERİNDEN BİRİ OLAN RAHİM AĞZI (SERVİKS) KANSERİNİN HASTALIĞIN TEDAVİSİNDE GÜNCEL TIP ÇALIŞMALARINA DİKKAT ÇEKTİ
