Liv Sağlıklı Yaşam Merkezi'nden Psikolog Ozan Yazıcı açıklıyor
Liv Sağlıklı Yaşam Merkezi’nden Psikolog Ozan Yazıcı, otizm spektrum bozukluğunun sosyal etkileşim, sınırlı ilgi, tekrarlayan davranışlar ve iletişim alanlarında farklı düzeylerde kendini gösteren nöro-gelişimsel bir bozukluk olduğunu hatırlatarak ebeveynlere uyarılarda bulundu.
Otizmin erken işaretleri ve dikkat edilmesi gereken gelişim basamakları
Yazıcı, otizmde gözlenebilecek belirtiler arasında kalıplaşmış ve tekrarlayan davranışlar, sosyal becerilerde düşüklük, seçici etkileşim, değişime karşı direnç, dürtüsel davranışlar, favori nesnelere aşırı bağlılık, göz temasından kaçınma, uyaranlara karşı duyarlılık (özellikle ses) ve takıntılar bulunduğunu belirtti.
Özellikle 0-1,5 yaş döneminde göz teması kurma ve isime tepki verme gibi becerilerin izlenmesinin önemine vurgu yapan Yazıcı, bu becerilerde güçlük görülmesi halinde bir uzmana başvurmanın faydalı olacağını ifade etti.
Ekran maruziyeti: Bulgular ve potansiyel etkiler
Yazıcı, son dönem çalışmalarda otizm ve ekran süresi arasında ilişki olabileceğine dair güçlü veriler bulunduğunu söyleyerek, ekran maruziyetinin dikkat, dil gelişimi, hayal gücü ve sosyal ilişkiler üzerinde olumsuz etkileri olabileceğini aktardı.
Bu kapsamda ekran maruziyetinin erken yaşlarda otizm benzeri belirtiler oluşturabileceği ve otizm tanısı almış çocuklarda semptomları daha şiddetli kılabileceği değerlendirmesinin dikkate alınması gerektiğini belirtti. Yazıcı, 0-3,5 yaş aralığının dil gelişimi için kritik bir dönem olduğunu ve bu dönemde ekran maruziyetine özellikle özen gösterilmesi gerektiğini vurguladı.
Ebeveynler için izleme ve müdahale önerileri
Yazıcı, birincil bakım verenlere düşen sorumluluklara dikkat çekerek şunları önerdi: gelişim dönemlerini düzenli takip etmek (göz teması, emekleme, ismine tepki verme, kelime çıkarma, ihtiyacını ifade etme, yürüyüş ve konuşma gelişimi, oyun kurma ve akran etkileşimi), ekran sürelerine sınır koymak, çocukları oyun kurmaya teşvik etmek ve uygun zamanlarda açık alanda vakit geçirmelerini sağlamak.
Ayrıca akranlarla iletişim alanları oluşturma, hikâye okuma veya masal anlatma ve çocuğun sportif etkinliklere ilgisini gözlemleme gibi yöntemlerin takip edilebileceğini belirtti. Tek başına bu sürecin yönetilmesinin zorlayıcı olabileceğini, gerektiğinde dışsal kaynak ve uzman desteği alınmasının normal ve yararlı olduğunu da ekledi.
Uzman desteği ne zaman aranmalı?
Yazıcı, 1,5 yaşa kadar göz teması kurmama veya ismine tepki vermeme gibi belirtiler ile gelişimsel güçlüklerin gözlemlenmesi halinde zaman kaybetmeden uzmana başvurulması gerektiğini vurguladı. Süreci yönetirken zorlanılıyorsa veya yol haritası konusunda belirsizlik varsa profesyonel destek alınmasını önerdi.
Özetle, ekran maruziyeti ve otizm ilişkisine dair çalışmaların artmasıyla birlikte erken dönemde gelişim izleminin sıkı tutulması, ekran sınırlarının belirlenmesi ve gerektiğinde uzman desteğine başvurulmasının önem kazandığı ifade edildi.
LİV SAĞLIKLI YAŞAM MERKEZİ'NDEN PSİKOLOG OZAN YAZICI
