Şanlıurfa ve Kahramanmaraş saldırıları sonrası uzman uyarısı
Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta okullarda 1 gün arayla meydana gelen silahlı saldırılar, dijital oyun ve dizi içeriklerinin çocukların davranışları üzerindeki etkisini yeniden gündeme getirdi. Konuyu değerlendiren Dijital Yaşam Enstitüsü Başkanı, Dijital Bağımlılıkla Mücadele Derneği Başkanı ve Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tuncay Dilci, dijital oyunların ve bazı dizi/film içeriklerinin şiddet eğilimini normalleştirdiğini belirtti.
Davranışsal sapmaların çoklu nedenleri
Prof. Dr. Dilci, çocuklardaki davranışsal sapmaların arkasında öğrenilmiş davranışlar olmakla birlikte birçok faktörün bir araya geldiğini söyledi. Dilci, dürtü bozuklukları, duygusal problemlerin artması, kontrol becerisinin zayıflaması ve bunun dışa dönük tepkilere yol açmasının sık rastlanan bir gelişim süreci olduğunu vurguladı. Ayrıca saldırıların yaşandığı bölgelerin deprem bölgesi olması nedeniyle stres sonrası olayların bir süre daha görülebileceğine dikkat çekti.
Dizi ve film içerilerinin rolü
Medya içeriklerinin rol model oluşturduğunu belirten Dilci, "Türkiye’deki diziler maalesef ciddi bir rol model haline dönüşmüş durumda. Şiddet normalleştirilirken çocuklar beğendikleri aktörleri ve figürleri dizi içindeki şiddet eylemlerine ilişkin rol transferi yoluyla benimseyebilmektedirler" ifadelerini kullandı. Bu nedenle ailelerin hangi içeriklerin izlendiğini daha etkin takip etmesi gerektiğini söyledi.
Silah erişimi ve aile uyarıları
Silah bulunduran güvenlik personeli ebeveynlere yönelik uyarıda bulunan Dilci, "Dijital oyunlar hep silah odaklı. Ailede asker, polis veya güvenlik çalışanı varsa silahlarla çocukların temasına dikkat edilmeli" dedi. Çevreden edinme konusunun Türkiye’de yaygın olmamakla birlikte, Dilci daha çok duygusal problemlere bağlı öfke patlamaları ve travma sonrası stres bozukluklarının etkili olduğunu ifade etti.
Çocukların söylemleri ve erken uyarı işaretleri
Dilci, çocukların günlük söylemlerinin şiddet eğiliminin göstergesi olabileceğini belirterek "Şiddetle ilgili ‘herkesten nefret ediyorum, herkesin canına kıymak istiyorum, etrafımdaki herkesi öldürmek istiyorum’ gibi söz ve eylemleri çok sık kullanan çocuklarda bu tür davranışları gözlemleyebiliriz" dedi. Bilimsel çalışmaların olumsuz davranışların büyük bir kısmının öğrenilmiş olduğunu gösterdiğini vurguladı.
Önlemler: aile, okul ve devlet politikası
Alınması gereken önlemler hakkında konuşan Dilci, ailelerin çocukların bütüncül gelişimine olanak sağlayacak ortamlar hazırlaması gerektiğini söyledi. Medya içerik üreticilerine ve şiddet içerikli oyun, dizi ve film karakterlerine dikkat edilmesi gerektiğini belirten Dilci, bunun devlet politikası haline dönüştürülmesi gerektiğini kaydetti. Ayrıca tüm okulların davranışsal risk haritalarının çıkarılmasını, ailelerin evde silah, bıçak gibi aletlere dikkat etmesini ve ergenlik dönemindeki çocukların duygu durum eşiklerine yönelik önleyici çalışmalar yapılmasını önerdi.
Özetle, Prof. Dr. Tuncay Dilci, dijital oyunlar ve bazı dizi içeriklerinin şiddeti normalleştirdiğini, aile-okul iş birliği ve devlet politikalarıyla önleyici adımlar atılması gerektiğini vurguladı.
ŞANLIURFA VE KAHRAMANMARAŞ’TA 1 GÜN ARAYLA MEYDANA GELEN SİLAHLI SALDIRI OLAYLARI, SONRASI AÇIKLAMALARDA BULUNAN PROF. DR. TUNCAY DİLCİ, “ŞU ANKİ DİJİTAL OYUNLARDA BAŞKALARINA KARŞI ŞİDDET EĞİLİMİNİN NORMALLEŞTİĞİNİ DE SÖYLEYEBİLİRİZ. TÜRKİYE'DEKİ DİZİLER MAALESEF CİDDİ BİR ROL MODEL HALİNE DÖNÜŞMÜŞ DURUMDA. ŞİDDET NORMALLEŞTİRİLİRKEN BU ÇOCUKLARIN BEĞENDİKLERİ AKTÖRLERİ, ARTİSTLERİ VE FİGÜRLERİ O DİZİ İÇERİSİNDEKİ BİR TAKIM ŞİDDET EYLEMLERİNDE ROL TRANSFERİ YOLUYLA ALABİLMEKTEDİRLER” DEDİ.
