Prof. Dr. Oytun Erbaş: Andes varyantı hantavirüsünde insandan insana bulaşma mümkün
Prof. Dr. Oytun Erbaş, TGRT Haber canlı yayında son dönemde gündeme gelen hantavirüse ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Erbaş, virüsün bilinen bulaş yollarını, Andes varyantının özelliklerini ve olası risk gruplarını açıkladı.
Bulaşma yolları ve klasik seyir
Erbaş, hantavirüsün dünyada normalde kemirgenlerden bulaştığını belirterek, "İnsandan insana bulaşmıyordu" ifadesini kullandı. Fare, hamster, sincap gibi kemirgenlerin tükürük, dışkı ve idrarındaki partiküllerin kuruyup rüzgârla veya süpürme sırasında havaya karışmasıyla solunarak bulaşabileceğini anlattı. Erbaş, Amerika örneği vererek, bir kadının kileri süpürdükten 25-30 gün sonra ateş, bulantı-kusma ve sırt ağrısıyla başladığını aktardı.
Erbaş, klasik hantavirüs tablosunda farengit veya burun akıntısı görülmediğini, bunun yerine öksürükle hızlı bir solunum yetmezliği geliştiğini ve "öksürük ikinci günde seni entübe eder" ifadesini kullandı. Akciğer ödemi geliştiğinde hastaların ciddi solunum yetmezliği yaşadığını, hastaların yüzde 50’sinin entübe olup öldüğünü belirtti.
Andes varyantı: İnsandan insana bulaşma ve yakın temas
Erbaş, hantavirüsün çok sayıda alt tipi olduğunu vurgulayarak, "Bir tane varyantı var, o da Andes varyantı. Bunu çok duyacağınızı öğrenin. Bu And-v virüsü insandan insana bulaşıyor" dedi. Erbaş, bulaşmanın "yakın temasla" gerçekleştiğini, öksürük, aksırık ve cinsel ilişki gibi vücut salgıları yoluyla bulaşma olasılığını aktardı.
Andes varyantının geçmişte 2018'de bir seyahat gemisinde patladığını hatırlatan Erbaş, gemide fare dışkısı-idrarı veya ısırıklar yoluyla bulaşma olasılıklarından söz etti. Erbaş, bu varyantın zaman içinde daha sık gündeme geleceğini ve yakın temasla bulaşmanın önemini vurguladı.
Klinik tedavi ve geçmiş deneyimler
Erbaş, "İlacı yok" ifadesini kullanarak, tedavi seçeneklerinin sınırlı olduğunu belirtti. Ancak daha önce conversesan plazma (eski hastanın plazması) uygulandığında hastanın iyileşme ihtimalinin %70'lere çıktığını söyledi. Virüsün inkübasyon süresinin 1 ila 6 hafta, bazen 8 hafta ve nadiren 60 güne kadar çıkabildiğine dikkat çekti.
Aşı çalışmaları ve laboratuvar kaygıları
Erbaş, Amerika'da, "Meriland'da askeri birliklerde" hantavirüs aşısı denemelerinin yapıldığını ve uygulamanın püskürtmeli, iğnesiz yöntemlerle gerçekleştirildiğini aktardı: "Asker kolunu açar, püskürtmeyle 0,5 milimetre basıyor, şak diye aşı içeri giriyor." Bu çalışmaların yayınlandığını söyledi ve BSL-4 düzeyindeki laboratuvar çalışmalarına ilişkin kaygılara değindi.
Risk grupları ve genetik duyarlılık
Erbaş, hantavirüsün özellikle yaşlılarda ve ek hastalığı olanlarda ağır seyrettiğini belirtti: "Yaşlıları çok öldürüyor, 70 yaş ve üstü. Diyabet, KOAH, akciğer hastalığı olanları çok öldürüyor." Ayrıca belirli genetik yapıya dikkat çekti: "Bir de HLA-B8 varsa, belli gen grubunu öldürüyor." HLA-B8 taşıyan gruplar olarak Tip-1 diyabetliler, çölyaklılar ve bazı romatolojik hastalığı olanları sıraladı.
Erbaş son olarak, yeni varyantlar ve insandan insana bulaşma özellikleri nedeniyle hantavirüse karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguladı ve söz konusu varyantın önümüzdeki dönemde daha fazla konuşulacağını ifade etti.
Prof. Dr. Oytun Erbaş'tan hantavirüs açıklaması: "İnsandan insana bulaşmıyordu, bir varyantı var, And-v virüsü insandan insana bulaşıyor"
