Preeklampsi (gebelik zehirlenmesi) nedir?
VM Medical Park Maltepe Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum (Jinekoloji) Uzmanı Doç. Dr. Bergen Laleli Koç, halk arasında "gebelik zehirlenmesi" olarak bilinen preeklampsinin gebelikte görülen ciddi bir komplikasyon olduğunu belirtiyor. Preeklampsi genellikle gebeliğin 20'nci haftasından sonra ortaya çıkar ve yüksek tansiyon ile idrarda protein kaçağı ile seyreder; tabloya böbrek, karaciğer ve diğer organları etkileyen bulgular eşlik edebilir.
Hastalığın mekanizması
Doç. Dr. Koç'un aktardığına göre preeklampsinin temelinde plasentanın gelişimindeki bazı bozuklukların rol oynadığı düşünülmektedir. Bu bozukluklar anne damarlarında daralma ve dolayısıyla tansiyon yükselmesine yol açabilir; bunun sonucu plasentaya giden kan akımı azalabilir.
Görülme zamanı ve risk dönemi
Preeklampsi çoğunlukla gebeliğin ikinci yarısında ortaya çıkar. Doç. Dr. Koç, "Bu durum özellikle 32'nci haftadan sonra daha sık görülmekle birlikte bazı gebeliklerde daha erken haftalarda da ortaya çıkabilir" uyarısında bulunuyor. Bu nedenle düzenli gebelik kontrollerinin aksatılmaması önemlidir.
Anne ve bebek için olası sonuçlar
Erken fark edilmediğinde preeklampsi anne adayında böbrek ve karaciğer fonksiyon bozukluğu, pıhtılaşma sorunları ve görme problemleri gibi ciddi tablolara yol açabilir. Nadir olgularda nöbetlerle seyreden ve hayati risk taşıyan tablolar gelişebilir. Bebek açısından ise azalan plasenta kan akımı sonucu gelişme geriliği, erken doğum ve bazı durumlarda anne karnında kayıp gibi riskler ortaya çıkabilir.
Belirtiler
Anne adaylarının dikkat etmesi gereken bulgular arasında şiddetli ve geçmeyen baş ağrısı, görmede bulanıklık veya ışık çakmaları, yüz ve ellerde ani şişlik, hızlı kilo artışı, mide üst kısmında ağrı ve nefes darlığı yer alır. Bu belirtiler her zaman preeklampsi anlamına gelmeyebilir; ancak özellikle şiddetli baş ağrısı, görme değişiklikleri ve ani ödem durumlarında vakit kaybetmeden hekime başvurulmalıdır.
Yüksek risk taşıyan gruplar
Doç. Dr. Koç, preeklampsi riskinin bazı durumlarda daha yüksek olduğunu belirtiyor: ilk gebelik, önceki gebelikte preeklampsi öyküsü, kronik hipertansiyon, diyabet veya böbrek hastalığı, obezite, ileri anne yaşı, çoğul gebelikler ve ailede preeklampsi öyküsü riski artıran faktörler arasında sayılıyor. Bu nedenle risk grubundaki anne adaylarının takibi daha sık yapılmalıdır.
Tanı, takip ve koruyucu yaklaşımlar
Her kontrolde yapılan tansiyon ölçümü ve idrar testleri sayesinde preeklampsi çoğu zaman ciddi belirtiler ortaya çıkmadan tespit edilebilir. Ultrason ve Doppler incelemeleri ile bebeğin gelişimi ve plasentaya giden kan akımı değerlendirilebilir. Risk faktörü olan gebelerde gebeliğin erken döneminde düşük doz aspirin gibi koruyucu yaklaşımlar uygulanabilir.
Tedavi yaklaşımı
Preeklampsi tanısı konulduğunda tedavi gebeliğin haftasına ve hastalığın şiddetine göre planlanır. Doç. Dr. Koç, preeklampsinin kesin tedavisinin çoğu zaman doğum olduğunu, ancak hafif olgularda anne ve bebeğin durumu yakından izlenerek gebeliğin güvenli şekilde sürdürülebileceğini belirtiyor. Ağır olgularda hastanede takip ve gerektiğinde girişimler gerekebilir.
Önlemler ve öneriler
Anne adaylarına önerilen temel önlemler arasında düzenli gebelik kontrollerini aksatmamak, sağlıklı ve dengeli beslenmek, aşırı kilo alımından kaçınmak, hekim önerisi doğrultusunda fiziksel aktiviteyi sürdürmek ve zararlı alışkanlıklardan uzak durmak yer alır. Ayrıca tansiyon kontrollerinin düzenli yapılması vurgulanmaktadır.
Doç. Dr. Bergen Laleli Koç son olarak, gebelik sürecinde vücutta fark edilen değişikliklerin mutlaka hekimle paylaşılmasının hem anne hem bebek sağlığı açısından büyük önem taşıdığını hatırlatıyor.
VM MEDİCAL PARK MALTEPE HASTANESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM (JİNEKOLOJİ) UZMANI DOÇ. DR. BERGEN LALELİ KOÇ
