Gordion'daki tümülüs yeniden değerlendiriliyor
Ankara'nın Polatlı ilçesindeki Gordion Antik Kenti'nde yer alan ve 2023'te UNESCO Dünya Miras Listesine giren ünlü tümülüs, yeni yorumlarla gündemde. Halk arasında "Midas tümülüsü" olarak anılan yapı, içerdiği korunmuş ahşap mezar ve kazılarda çıkarılan zengin buluntularla dikkat çekiyor.
tümülüsün mimari ve korunma özellikleri:
Tümülüsün boyutları çarpıcı: 53 metre yükseklik ve 300 metre çapıyla devasa bir yapıya sahip. İçinde yer alan mezar odası, yaklaşık 3 bin 200 yıllık ardıç ağaçlarından inşa edilmiş bir ahşap mezarı barındırıyor; ahşap yapının günümüze korunarak ulaşması, alanın benzersiz özelliklerinden biri kabul ediliyor.
Gordion Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Kadim Koç, bu tümülüsün açılmış bir anıt olduğunu ve içerdiği benzersiz ahşap mezarın UNESCO değerlendirmesinde kilit rol oynadığını belirtiyor. Koç, aynı zamanda bölgede çok sayıda tümülüs bulunduğunu, Polatlı'da Kültür ve Turizm Bakanlığı kayıtlarına göre 130 tümülüs, Gordion çevresinde ise yaklaşık 90 tümülüs olduğunu aktarıyor.
kazı buluntuları ve Frig zanaatkârlığı:
Kazılarda ortaya çıkan eşyalar, Frig medeniyetinin ustalığını gösteriyor. Mezar odasından çıkarılan 99 fibula (çatal iğne) örneği, Friglerin metal işçiliğindeki kabiliyetine dair somut kanıt sağladı. Koç, bu bulgulardan yola çıkarak çatal iğnenin ilk üretim merkezlerinden birinin burası olduğunu vurguluyor.
Ahşap mezarın ölçüleri yaklaşık 6,15 x 5,15 metre olarak kayıtlı. Ardıç ağaçlarının örneklerinin bozulmadan günümüze kadar gelmesi, hem koruma koşullarının hem de dönemin yapı tekniklerinin önemini ortaya koyuyor. Kazı sırasında kullanılan erken dönem sondaj teknikleri ise bazı kumaş dokular ve ahşap yüzeylerde zararlar oluşturmuş.
Kazı anılarına dair yerel anlatılar da mevcut; örneğin mezara ulaştığında yapılan tünel girişi ve köyden çağrılan bir çocuğun kısa süreli şaşkınlığı gibi öyküler, kazının toplum belleğindeki yerini gösteriyor. Bir kısmı Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde sergilenen buluntuların bir kısmı ise Gordion Müzesi'nde ziyaret edilebiliyor.
En önemli vurgulardan biri tümülüs sahibinin tespiti oldu: kazı kayıtları ve arkeolojik değerlendirmeler, mezarın halk arasında bilinenin aksine Midas'a değil, babası Gordias'a ait olduğunu ortaya koydu. Kadim Koç, 1957'deki kazı haberlerinin de Gordias iskeletine işaret ettiğini, ancak Midas'ın tarihsel ünü nedeniyle popüler isimlendirmenin değişmediğini belirtiyor.
Gordion'un sahip olduğu tümülüsler ve içlerindeki buluntular, Frig dönemi hakkında önemli veriler sunuyor. 2023'te UNESCO listesine alınmasıyla birlikte bölge, hem akademik çalışmalar hem de kültür turizmi açısından öncelikli bir alan haline geldi.
Not: Eserlerin bir kısmı Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde, diğer kısmı Gordion'daki müzede ziyaretçilere açık durumdadır; Gordion, yerinde incelenmesi gereken bir dünya mirası olarak tanımlanıyor.
GORDİON ANTİK KENTİ’NDEKİ MİDAS TÜMÜLÜSÜ
