PİKTES öğretmenlerinin sorunları ve politika notu:
Eğitimciler Birliği Sendikası (Eğitim-Bir-Sen), PİKTES kapsamında görev yapan öğretmenlere ilişkin hazırladığı 'PİKTES Projesinin Öğretmen Boyutu: İstihdam, Özlük Hakları ve Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar' başlıklı Eğitime Bakış Politika Notu'nu yayımladı. Not, proje kapsamında uzun yıllardır okullarda çalışan öğretmenlerin istihdam statüsü, özlük hakları ve saha deneyimlerinin korunması konularını ayrıntılı şekilde ele alıyor.
projenin kapsamı ve saha deneyimi:
Türk eğitim sisteminde yabancı uyruklu çocukların eğitime erişimini kolaylaştırmak amacıyla başlatılan Türk Eğitim Sisteminde Çocuklar İçin Kapsayıcı Eğitimin Desteklenmesi Projesi (PİKTES), 2016'da başlayan süreç içinde Türkçe öğretimi, rehberlik ve psikososyal destek, sosyal uyum faaliyetleri ile eğitim materyali temini gibi çok yönlü hizmetler sundu. Politika Notu, PİKTES öğretmenlerinin yalnızca ders vermekle kalmayıp, farklı dil ve kültür geçmişine sahip öğrencilerin Türk eğitim sistemine uyumunda önemli bir rol üstlendiğini vurguluyor.
Notta ayrıca projenin personel yapısında zamanla değişimler yaşandığı belirtiliyor. Başlangıç dönemlerinde yaklaşık 6 bin öğretici bulunurken, KPSS gibi yollarla kadroya geçişler ve diğer sebeplerle bu sayı azalmış; Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü verilerine göre proje kapsamında görev yapan Türkçe ve Arapça öğreticiler ile rehber danışmanların sayısı güncel olarak 3 bin 80 düzeyinde.
istihdam statüsü, yasal çerçeve ve çelişkiler:
Politika Notu'nun öne çıkardığı temel sorunlardan biri öğretmenlerin istihdam statüsü. PİKTES öğretmenleri uzun yıllardır Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda çalışsalar da, fiilen 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında belirli süreli iş sözleşmeleriyle istihdam ediliyor. Milli Eğitim Bakanlığı'nın TBMM'ye sunduğu 2025 tarihli resmi yanıtta da PİKTES kapsamında görev yapan Türkçe ve Arapça öğreticiler ile rehber danışmanların 4857 kapsamında çalıştığı ve istihdam sürelerinin proje süresiyle bağlantılı olduğu ifade edildi.
Buna karşın MEB'in 2024 yılı Öğretmenlik Mesleği Kariyer Basamakları Kılavuzu'nda, bakanlık tarafından yabancı uyruklu öğrencilerin eğitimine yönelik yürütülen projelerde geçen hizmet sürelerinin hizmet süresine dahil edilebileceğine dair düzenleme yer alıyor. Politika Notu bu iki yaklaşım arasındaki çelişkinin, öğretmenlerin iş güvencesi ve özlük hakları bakımından belirsizlik yarattığını vurguluyor.
öğretmenlerin yaşadığı kaygılar ve kurumsal hafıza:
Eğitim-Bir-Sen'in raporu, geçici istihdam statüsünün PİKTES öğretmenlerinde iş güvencesi eksikliği, gelecek kaygısı ve özlük haklarında eşitsizlikler doğurduğunu ortaya koyuyor. Aynı eğitim kurumlarında benzer görev ve sorumlulukları yerine getiren personel arasında istihdam kaynaklı farklılıkların devam etmesi, çalışma barışı açısından da olumsuz bir tablo oluşturuyor. Politika Notu ayrıca, bu öğretmenlerin yıllar içinde geliştirdikleri deneyimin yalnızca bireysel birikim olmadığını; Türkçe öğretimi, kültürlerarası eğitim, rehberlik ve psikososyal destek alanlarında oluşan bir kurumsal hafıza olduğunu vurguluyor.
sendikanın talepleri ve önerileri:
Eğitim-Bir-Sen, belirsizliğin sona erdirilmesini ve PİKTES öğretmenlerinin kadroya geçirilmesini talep ediyor. Sendika, proje devam ettiği sürece öğretmenlerin kadrolu olarak görev yapabilmesi ve proje sonrasında edindikleri tecrübenin milli eğitim sistemi içinde değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Kadroya geçiş sürecinde, öğretmenlerin proje kapsamında çalıştıkları sürelerin kıdem, hak aylığı, derece ilerlemesi ve diğer özlük hakları açısından korunmasının önemine dikkat çekiliyor.
Politika Notu'nda yer alan öneriler arasında şunlar bulunuyor: PİKTES öğretmenleri için kalıcı ve sürdürülebilir bir istihdam modeli oluşturulması; uzun yıllar proje kapsamında görev yapanların deneyimleri gözetilerek kadro düzenlemesi yapılması; proje süresince geçen hizmet süreleri ve kazanılmış özlük haklarının korunması; Türkçe öğretiminde farklı yaş ve dil seviyelerine uygun basılı ve dijital materyallerin artırılması; psikososyal destek mekanizmalarının yalnızca öğrencilere değil, yoğun koşullarda görev yapan öğretmenleri de kapsayacak şekilde güçlendirilmesi; PİKTES'in oluşturduğu kurumsal deneyimin MEB'in uzun vadeli kapsayıcı eğitim politikalarına aktarılması.
kamu yararı ve çalışma barışının önemi:
Eğitim-Bir-Sen, PİKTES öğretmenlerinin kadro talebinin yalnızca istihdama ilişkin bir talep olmayıp, kamu yararı ve eğitim sisteminin kurumsal kapasitesinin sürekliliği açısından da önem taşıdığını vurguluyor. Not, yaklaşık on yıldır Türk eğitim sisteminin yabancı uyruklu öğrencilerinin eğitim ve uyum süreçlerinde görev yapan eğitim çalışanlarının mesleki geleceklerinin proje sürelerine bağlı kalmaması gerektiğini ifade ediyor.
Sonuç olarak Politika Notu, yılların emeğini yansıtan birikimin geçici statüde bırakılmaması gerektiğini, PİKTES öğretmenlerinin istihdamı ve özlük haklarının kalıcı çözümlerle güvence altına alınmasının hem çalışanların hem de eğitim sisteminin çıkarına olduğunu savunuyor.
EĞİTİMCİLER BİRLİĞİ SENDİKASI (EĞİTİM-BİR-SEN), PİKTES ÖĞRETMENLERİNE YÖNELİK ‘PİKTES PROJESİNİN ÖĞRETMEN BOYUTU: İSTİHDAM, ÖZLÜK HAKLARI VE UYGULAMADA KARŞILAŞILAN SORUNLAR’ BAŞLIKLI EĞİTİME BAKIŞ POLİTİKA NOTU’NU YAYIMLADI.
