Paris'te UNESCO'da "Cengiz Aytmatov ve UNESCO: Dünyayı Birleştiren Ortak Miras" konferansı
Fransa'nın başkenti Paris'teki UNESCO merkezinde düzenlenen "Cengiz Aytmatov ve UNESCO: Dünyayı Birleştiren Ortak Miras" başlıklı konferans, Kırgızistan'ın UNESCO Daimi Temsilciliği ev sahipliğinde gerçekleştirildi. Etkinlik, TÜRKSOY işbirliğiyle Aytmatov'un hayatını ve eserlerini odağa alan katılımlı bir program sundu.
Açılış ve video gösterimi
Konferansın açılışında Kırgızistan'ın UNESCO Daimi Temsilcisi Büyükelçi Sadyk Sher-Niyaz tarafından Aytmatov'un yaşamını anlatan bir video gösterimi gerçekleştirildi. Sher-Niyaz, gösterimi vurgulamak için "Bu filmi izlediğimde evime dönmüş gibi hissettim. Aytmatov, daima insanlar, çalışanlar ve annelerden bahsetti. Bizlere miras bıraktıklarıyla gurur duyabiliriz." ifadelerini kullandı.
Sher-Niyaz, yazarın fikirlerinin geniş kesimleri etkilediğini belirterek, "Bu karmaşık dönemde, tüm insanlığa yol gösterdiğini düşünüyorum." dedi ve konferansa katkılarından ötürü Büyükelçi Gülnur Aybet'e teşekkür etti.
Uluslararası değerlendirmeler ve Aytmatov'un yeri
Türkiye'nin UNESCO Daimi Temsilcisi Büyükelçi Gülnur Aybet, Aytmatov'u "20. yüzyılın en büyük seslerinden biri" olarak nitelendirdi. Aybet, "Cengiz Aytmatov yalnızca Kırgız edebiyatının en önde gelen romancılarından biri değil, aynı zamanda Türk dünyasının ve dünya edebiyatının da önemli şahsiyetlerinden biridir." sözleriyle yazarın uluslararası önemine dikkat çekti ve eserlerinin 170 dile çevrildiğini hatırlattı.
Aybet, Aytmatov'un eserlerinin barış ve dayanışma temalarını işlediğini vurgulayarak, yazarın kalemini "ortak hafızanın derinliğinden beslenen" ve insanlığın ortak sorunlarına evrensel yanıtlar arayan bir vicdan olarak tanımladı.
Azerbaycan'ın UNESCO Daimi Temsilcisi Büyükelçi Elman Abdullayev de konferansta söz alarak, "Aytmatov, yalnızca Kırgız halkının değil, tüm insanlığın gururu." değerlendirmesinde bulundu.
Mankurt metaforu ve kültürel hafıza
TÜRKSOY Genel Sekreteri Sultan Raev, Aytmatov'u milletler arası köprü kuran bir hümanist olarak tanımladı. Raev, yazarın eserlerinin Orta Asya'yı dünyaya açtığını belirterek, Aytmatov'un insan onuru, doğa ve barış temalarını öne çıkardığını söyledi.
Raev, Aytmatov'un yarattığı "mankurt" fenomeninin, "köklerinden koparılan, hafızasını ve kimliğini yitiren insanın trajedisini" çarpıcı biçimde ortaya koyduğunu ve bunun geçmişiyle bağını kaybeden toplumlara yönelik güçlü bir uyarı niteliği taşıdığını ifade etti. Raev, bu mesajın TÜRKSOY'un amaçlarıyla örtüştüğünü belirtti.
Yazarın aile ve diğer katılımcıların görüşleri
Samsun Milletvekili ve MHP Genel Başkan Yardımcısı İlyas Topsakal, Aytmatov'u "insanların kalbine dokunan, ruhunu yoğuran ve geleceğine ışık tutan büyük bir bilge" olarak nitelendirdi. Topsakal, yazarın "mankurt" metaforuyla kültürel hafızanın korunmasının önemine dikkat çektiğini vurguladı.
Aytmatov'un oğlu Eldar Aytmatov, UNESCO'nun farklı milletleri kültür yoluyla birleştirme görevine işaret ederek, babasının hayatı boyunca hikayeleriyle aynı şeyi yaptığını söyledi. Eldar Aytmatov, babasının eserlerinin barış, savaş, iyi, kötü ve hayatın anlamı üzerine yazdığını ve sözlerinin günümüzün karmaşık ortamında yeniden anlam kazandığını ifade etti.
Konferansa ayrıca Kazakistan'ın UNESCO Daimi Temsilcisi Büyükelçi Askar Abdrakhmanov, Tacikistan'ın UNESCO Daimi Temsilcisi Büyükelçi Dilshod Kamolzoda Rahim, Türkmenistan'ın UNESCO Daimi Temsilcisi Büyükelçi Maksat Chariev, Özbekistan'ın UNESCO Daimi Temsilcisi Kamol Mukhtarov ve çok sayıda davetli katıldı.
Etkinlik, Aytmatov'un edebi mirasının uluslararası platformlarda tartışılmasını sağlayarak, onun insan, doğa ve toplum arasındaki ilişkileri ele alan fikirlerinin güncelliğini bir kez daha ortaya koydu.
Fransa'nın başkenti Paris'teki Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) merkezinde "Cengiz Aytmatov ve UNESCO: Dünyayı Birleştiren Ortak Miras" başlıklı konferans düzenlendi.
