Otizmde erken tanı: Müdahale sürecinde kritik adım
2 Nisan Dünya Otizm Farkındalık Günü değerlendirmesi
Doç. Dr. Cansu Mercan Işık, nörogelişimsel bir bozukluk olan otizmde erken tanının önemini vurgulayarak şu değerlendirmeyi yaptı:
"Otizm; sosyal alanda zorluk, sınırlı ilgi alanları ve tekrarlayıcı davranışlarla karakterize nörogelişimsel bir bozukluktur ve yaşamın ilk üç yılında belirtiler ortaya çıkar. Genellikle bir yaş civarında sosyal gülümsemede eksiklik, göz teması kurmama ve isme bakmama şeklinde belirtilerle kendini gösterir. Sonrasında bu durum konuşma gecikmesi, akran ilişkilerinin gelişmemesi ve tekrarlayan davranışların artması şeklinde ilerleyebilir. Bu belirtiler her çocukta farklı yoğunlukta ve farklı biçimlerde görülebilir"
Erken müdahalenin önemi
Doç. Dr. Işık, beyin gelişiminin erken dönemine dikkat çekerek şunları söyledi:
"Beynin ilk altı yaşındaki gelişimi oldukça hızlıdır ve ne kadar erken müdahale edersek o kadar hızlı ve etkili yanıt alırız". Bu nedenle erken tanı ve yönlendirme aileler için kritik öneme sahiptir.
Tanı sürecinde ailelerin rolü
Doç. Dr. Işık, tanının geciktirilmesine yol açan yaygın hatalara işaret etti: tanıyı erteleme, korku nedeniyle başvurmama ya da farklı bölümlerde zaman kaybetme. Şüphe duyulduğunda vakitsiz hareket edilerek bir çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanına başvurulması gerektiğini vurguladı.
Tedavi ve eğitim yaklaşımı
Doç. Dr. Işık tedavi yaklaşımlarını şöyle özetledi:
"Aslında tek bir yöntem ya da tek başına etkili bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır. Medikal tedavi, yalnızca eşlik eden bazı durumlarda destekleyici olarak kullanılabilir. Bu süreçte en etkili yaklaşım bireyselleştirilmiş, yoğun ve sürekli özel eğitim programlarıdır. Bu nedenle ailelerin gecikmeden başvurmaları ve özellikle çocuk psikiyatrisi ekipleriyle iş birliği içerisinde hareket etmeleri büyük önem taşımaktadır"
Toplumsal farkındalık ve kapsayıcılık
Toplumsal farkındalığın artırılmasının gerekliliğine değinen Işık, "Bizlere düşen görev farkındalığımızı artırmak, otizmli bireyleri toplumsal yaşamın içine dâhil etmek ve birlikte yaşam kültürünü güçlendirmektir. Toplum olarak daha kapsayıcı, anlayışlı ve destekleyici sosyal ortamlar oluşturmalıyız. Unutulmamalıdır ki asıl değişim toplumda başlar ve farkındalıkla büyür" ifadelerini kullandı.
Özetle, Doç. Dr. Cansu Mercan Işık, erken tanı ve zamanında yönlendirmenin otizm spektrum bozukluğunda sürecin en kritik basamakları olduğunu; etkili yaklaşımın ise ailelerin erken başvurusu, bireyselleştirilmiş eğitim programları ve uzman ekip iş birliği ile mümkün olduğunu vurguladı.
DOÇ. DR. CANSU MERCAN IŞIK, 2 NİSAN DÜNYA OTİZM FARKINDALIK GÜNÜ DOLAYISIYLA OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU HAKKINDA AÇIKLAMALARDA BULUNDU
