COP31’te sağlık gündemi: bilgi paylaşımı ve uygulama odaklı yaklaşım
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin (UNFCCC) 31. Taraflar Konferansı (COP31) Antalya alanında açılırken, toplantının sağlık oturumu iklim ve sağlık ilişkisinin uygulamaya nasıl taşınacağına odaklandı. Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu ile Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus’un katıldığı oturumda, bilimsel bilgi ile yerel uygulamalar arasındaki köprünün güçlendirilmesi vurgulandı.
bilimden karara, karardan sahaya:
Memişoğlu, konuşmasında tıp tarihinden bir referansla başladığı konuşmasında İbn Sina’nın hekimlik tanımına atıfta bulunarak, sağlığı koruma sorumluluğunu iklim eylemiyle ilişkilendirdi. Bakan, COP31’in sağlık için rolünü; “bilimsel bilgiyi uygulanabilir kararlara; kararları, insanların hayatında hissedilen sonuçlara dönüştürmek” olarak özetledi. Bu çerçevede toplantının, sadece politika metinleri üretmek değil, somut ve izlenebilir uygulama adımları bırakmak üzere tasarlandığını ifade etti.
Memişoğlu, sağlık gündeminin yükseltilmesi ve Belem Sağlık Eylem Planı’yla elde edilen kazanımların ilerletilmesi gerektiğini belirterek, iklim politikalarının merkezine sağlığı yerleştirmek için çevre, enerji, tarım, ulaştırma, şehircilik ve sağlık alanlarının eşgüdümlü çalışmasının zorunlu olduğunu söyledi.
2026–2030 eylem planı ve ulusal uygulamalar:
Bakan, Türkiye’nin iklim değişikliğiyle mücadeleyi devlet politikası olarak ele aldığını, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ortaya koyduğu 2053 net sıfır emisyon hedefinin bu yaklaşımın ana yönü olduğunu vurguladı. Sağlık Bakanlığı olarak 2015’te yayımlanan ulusal program temel alınarak hazırlanan 2026–2030 İklim Değişikliği ve Sağlık Eylem Planı ile bu birikimin geliştirildiği bildirildi.
Uygulama örnekleri arasında içme-kullanma sularından her yıl yaklaşık 175 bin numune alınmasıyla yürütülen güvenli su izlemeleri, aşırı sıcaklara karşı hazırlanan sağlık eylem planı ve meteorolojik uyarıların yerel koruyucu sağlık önlemlerine dönüştürülmesi yer aldı. Bakan ayrıca hava kalitesi, meteoroloji ve sağlık verilerini birlikte değerlendiren dijital altyapının güçlendirildiğini; hedefin tehlikenin nerede büyüdüğünü, kimleri daha fazla etkilediğini zamanında görüp müdahale etmek olduğunu söyledi.
Bu yaklaşımla ilişkili olarak Sağlık Bakanlığı, "Dinamik ve Dayanıklı Sağlık Sistemleri" anlayışını benimsiyor; sistemlerin değişen tehlikeyi erken fark edip öğrenmesi ve önlemlerini güncellemesi gerektiğini belirtiyor. Aynı zamanda sağlık tesislerinin çevresel etkilerini azaltmaya yönelik çalışmaların sürdüğü, enerji ve su verimliliği, atık azaltımı ve hizmet sürekliliğini güçlendiren yeşil hastane uygulamalarının yaygınlaştırıldığı aktarıldı.
Antalya girişimi: bilgi paylaşımı ve kalıcı iş birliği hedefi
Programın kapanış bölümünde Bakan Memişoğlu, COP31 kapsamında önerdikleri Antalya Dayanıklı Sağlık Sistemleri Girişimini detaylandırdı. Girişimin amacı, ülkelerin edindiği bilgi ve tecrübeleri kalıcı bir iş birliğine dönüştürerek, bir ülkede geliştirilen başarılı bir çözümün başka bir ülkede hayat kurtarmasını sağlamak olarak özetlendi.
Memişoğlu’nun ana mesajı, “Her ülke aynı sorunu çözmek için yeniden zaman kaybetmesin. Ortak bilgi, yerel ihtiyaca uygun uygulamalara dönüşsün.” oldu. Antalya’dan güçlü bir irade, işler bir iş birliği ve izlenebilir adımlar bırakılmasının gerekliliğini vurguladı ve çocuklara bırakılacak mirasın; içebilecekleri su, soluyabilecekleri temiz hava ve güvenle yaşayabilecekleri bir dünya olması gerektiğini söyledi.
DSÖ: iklim krizi aynı zamanda sağlık krizi
DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros, iklim krizinin artık teorik bir tehdit olmadığını, seller, taşkınlar, kuraklıklar ve hava kirliliğinin doğrudan hastalıkların artışına yol açtığını belirtti. Sağlık sistemlerinin darbeyi yemeden önce hazırlıklı olması gerektiğini vurgulayan Tedros, ülkelerin artık plandan uygulamaya geçmesi gerektiğini söyledi ve iklim eyleminin yalnızca maliyet değil, aynı zamanda sağlığa, topluma ve ekonomiye yatırım olduğunu dile getirdi.
Tedros, sağlık eylem planlarının diğer sektörlerle entegre edilmesi gerektiğini; enerji, ulaşım, gıda, su, konut ve şehir planlamanın sağlığı şekillendiren alanlar olduğunu belirtti ve COP31 deneyiminin ileriye taşınmasının önemini vurguladı.
Sonuç olarak, Antalya’daki oturum, iklim biliminden sahadaki sağlık uygulamalarına geçişin hızlandırılması; ulusal planların uygulamaya dönüştürülmesi ve ülkeler arası kalıcı bilgi paylaşım mekanizmalarının kurulması çağrısını merkezi bir mesaj olarak öne çıkardı. Memişoğlu’nun önerisi, ortaya konan politikaların izlenebilir, uygulanabilir ve yerel ihtiyaçlara uyarlanabilir olması gerektiğini net biçimde ortaya koyuyor.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İLE MÜCADELEDE DÜNYANIN EN ÖNEMLİ ORGANİZASYONU OLAN BM İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ'NİN (UNFCCC) 31. TARAFLAR KONFERANSI (COP31), ANTALYA COP31 ALANI'NDA BAŞLADI.
