Orhun vadisinde yeni bulgu: Bilge Kağan’a ait saray kentinin izleri tespit edildi

ÇOMÜ'lü akademisyenler, Çin kaynaklı bir şiir notu ve uydu görüntüleriyle Bilge Kağan'a ait saray kentinin Orhun Vadisi'nde, Hotont çevresinde olduğunu ortaya koydu.

Yayın Tarihi: 17.11.2026 08:57
Güncelleme Tarihi: 17.11.2026 09:08

Orhun vadisinde yeni bulgu: Bilge Kağan’a ait saray kentinin izleri tespit edildi

Orhun vadisinde saray kentinin izleri bulundu

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç ve meslektaşı Prof. Dr. Gürhan Kirilen tarafından yürütülen çalışmalarda, Bilge Kağan dönemine tarihlenebilecek bir saray şehir izinin Orhun Vadisi'ne, günümüzde Moğolistan sınırları içindeki Hotont kasabası çevresine denk geldiği tespit edildi.

Keşif, Ankara Üniversitesi Sinoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Gürhan Kirilen'in okuduğu bir 13. yüzyıla ait şiirin açıklama notunda rastladığı ayrıntıyla başladı. Şiirde geçen mesafe tarifleri ve yer betimlemeleri, Erkoç ile paylaşılınca araştırma derinleştirildi ve uydu görüntüleriyle karşılaştırma yapıldı.

Keşfin kaynağı: şiir notları ve metinlerin önemi:

Çalışmanın dönüm noktası, Kitan asıllı şair ve devlet adamı Yelü Zhu'nun (metinde ayrıca Yelü Chucai’ye atıf yapılıyor) şiirinde yer alan not oldu. Bu notta, Moğol başkenti Karakorum'un 35 kilometre kuzeybatısında ya da Kül Tigin Yazıtı'nın 35 kilometre güneybatısında Bilge Kağan'a ait bir saray kentinin bulunduğu ifade ediliyordu. Erkoç, şiir yazarının bölgeyi bizzat gezmiş bir kişi olduğunu ve dolayısıyla tariflerinin güvenilir olduğunu vurguladı.

Bu bulgu, tarihçilerin sıklıkla göz ardı ettiği edebiyat metinlerinin arkeolojik ve tarihsel veri sağlayabileceğine dikkat çekiyor. Erkoç, 'Tarihçiler genel olarak çok edebiyat metinlerine bakmıyorlar. Halbuki bakmak gerekiyor' diyerek yöntemin önemini öne çıkardı.

Uydu görüntüleri ve saha ihtiyacı:

Uydu görüntülerinde Hotont çevresinde birden fazla yapı izine rastlandığını belirten Erkoç, bu izlerin doğrudan Bilge Kağan dönemine mi yoksa sonrasına mı ait olduğunun ancak yüzey araştırması ve kazılarla netleşeceğini söyledi. Bölgede planlanacak arkeolojik çalışmalar için girişimlerin olacağı belirtildi.

Erkoç, bölgede Göktürk sonrası Uygurların da hakim olduğunu; Orhun Nehri kıyısında Ordu Balık ya da Karabalgasun adıyla bilinen başkentlerinin yaklaşık 15 kilometre mesafede bulunduğunu ifade etti. Ayrıca Kül Tigin Yazıtları ile Orhun yazıtlarının aynı coğrafyada yer aldığı, Moğol başkentinin de daha sonra benzer noktada kurulduğu hatırlatıldı.

Tarihi anlatıları sorgulamak:

Çin kaynaklarının Göktürkleri tek düze bir göçebe toplum olarak resmetme eğiliminde olduğunu söyleyen Erkoç, bu yeni tespitlerin o algıyı zayıflatabileceğini belirtti. Erkoç'a göre Orhun Vadisi ve çevresi, Hunlardan itibaren birçok Türk ve bozkır devletinin idare merkezi olmuş; bu bağlamda yerleşik yapılar ve şehirlerin varlığı mantıklı karşılanmalı.

Erkoç, kaynaklar arasındaki farklılıklara dikkat çekerek Çin hanedan yıllıklarında geçen 'Bilge Kağan etrafı surlarla çevrili bir şehir yaptırmak istedi' türü anekdotların Göktürk yazıtlarında yer almadığını, bu nedenle tarihçilerin temkinli yaklaştığını söyledi. Ancak eldeki edebî notlar ve uydu verileri, söz konusu anekdotların tamamen asılsız olmadığını düşündürüyor.

Sonuç olarak araştırmacılar, Hotont ve çevresindeki yapı izlerinin ayrıntılı saha çalışmalarıyla incelenmesi halinde Orhun Vadisi ve Moğolistan'daki eski Türk şehircilik tarihine ilişkin mevcut değerlendirmelerin önemli ölçüde değişebileceğini vurguluyor. Erkoç, ilerleyen yıllarda yapılacak arkeolojik kazı ve yüzey araştırmalarının bölgenin tarihsel tablosunu daha net ortaya koyacağını belirtti.

ÇOMÜ ÖĞRETİM ÜYESİ DOÇ. DR. HAYRETTİN İHSAN ERKOÇ YAPTIĞI ÇALIŞMALAR SONUCUNDA BİLGE KAĞAN’IN...

ÇOMÜ ÖĞRETİM ÜYESİ DOÇ. DR. HAYRETTİN İHSAN ERKOÇ YAPTIĞI ÇALIŞMALAR SONUCUNDA BİLGE KAĞAN’IN ORHUN VADİSİ’NDE BİR SARAY ŞEHRİ YAPTIRDIĞINI ORTAYA ÇIKARDI.

Yazar
EDİTÖR

Meryem Özdemir

Ben Meryem Özdemir, 24 yaşındayım, Bursa'dan çalışıyorum. aksiyon.com.tr Gündem'deyim ama spesifik olarak eğitim ve sağlık politikalarındaki güncel gelişmelere odaklanıyorum. Öğrenmeye açık, meraklı ve enerjik bir yapım var.