Ordu'da 45 yıldır dikenli sarmaşıktan balık sepeti ören usta Turgut Özcan
Ordunun Altınordu ilçesi Kayabaşı Mahallesi'nde yaşayan 62 yaşındaki Turgut Özcan, doğadan topladığı dikenli sarmaşıkları geleneksel yöntemlerle işleyerek balık sepeti örüyor. Zanaatı çocuk yaşta öğrenen Özcan, 45 yıldır bu el işini sürdürüyor.
Zanaatın kaynağı
Çocukluğunda bir komşusunu izleyerek sepet örmeyi öğrendiğini belirten Özcan, bunun bölge içinde yaygın bir uygulama olduğunu vurguluyor. Özcan, 'Sepet ören komşumu izleyerek öğrendim' diyor ve geleneğin kuşaktan kuşağa aktarıldığını ifade ediyor.
Üretim süreci ve malzeme
Özcan, dağlardan dikenleri kesip getirdiğini, malzemenin kurutma sürecinin üretimin kritik aşaması olduğunu aktarıyor. Kesilen dikenlerin hemen örülmediğini, 15-20 gün kadar kurutma süresine ihtiyaç duyulduğunu söylüyor. Her gün el emeğiyle sepet ördüğünü belirten usta, 'Dikenim olursa günde 2 tane yapabiliyorum' şeklinde üretim kapasitesine dair bilgi veriyor. Bölgedeki dikenli sarmaşık, yerel olarak 'melocan' adıyla biliniyor.
Dayanıklılık ve kullanım
Özcan, örülen sepetlerin dayanıklılığına dikkat çekiyor: kullanıldığında yaklaşık 6-7 yıl çürümeden hizmet verdiğini, kullanılmadığı durumda ise 30 yıl kadar bozulmadan kalabildiğini aktarıyor. Sepetlerin kullanım mantığıyla ilgili olarak, 'Bunun içerisine ekmek ve taş konuluyor, sapına ip bağlanıyor ve suya atılıyor. Sonrasında sabah gidip balıklar alınıyor' ifadelerini kullanıyor.
Talep ve fiyatlandırma
Yaz aylarında sepetlere olan talebin arttığını söyleyen Özcan, fiyat aralığını 1.500 ile 2.000 lira olarak veriyor. Mevsiminde bile malzeme bulunmasının zorlaştığını belirtiyor: 'Mevsimi gelince isteseler de bulamayabiliyorlar.' Eskiden yoğun üretim yaptığı dönemde 100 tane kadar ürettiğini, şu an stokunda 5 tane kaldığını ve bunların satıldığını ifade ediyor. Alıcıların Tokat, Giresun ve Ankara'dan dahi geldiği belirtiliyor.
Bölgesel gelenek
Karadeniz Bölgesi'nde nesiller boyunca kullanılan bu sepetler, akşamdan bir noktaya bırakılıp sabah çıkarıldığında içinde balık bulunan basit ve uzun soluklu bir av yöntemini temsil ediyor. Sepet ile balık avcılığının bölgede uzun yıllardır sürdüğü biliniyor.
TURGUT ÖZCAN'IN SEPETLERİ SIRTINDA TAŞIMASI
