Çalışmanın kapsamı ve amaçları:
Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Şevket Özkaya liderliğindeki ekip, yaklaşık 15 bin Covid-19 hastasının verilerini değerlendirerek hastalığa bağlı ölümlerin nedenlerini gösteren bir "ölüm haritası" çıkardı. Amaç, Covid-19 kaynaklı ölüm mekanizmalarını saptayarak muhtemel yeni salgınlara karşı yol gösterici veri üretmekti.
Covid-19'un akciğer hasarındaki farklı mekanizma:
Özkaya, Covid-19'un influenza ve RSV gibi solunum yolu virüslerinden ayrıldığını vurguladı. Diğer virüslerin üst solunum yolundan akciğerlere yerleşip enfeksiyon oluşturduğunu ve bu tablonun kısa sürede kontrol altına alınabildiğini belirtti. Buna karşın Covid-19'da yalnızca enfeksiyon değil, hücre içine girdikten sonra gelişen sitokin fırtınası nedeniyle akciğerlerde enfeksiyondan çok daha belirgin, tahriş edici ve enflamatuar bir hasar oluştuğu tespit edildi.
Klinik bulgular ve tedavi çıkarımları:
Çalışmada birçok hastada sitokin kaynaklı plazma toksisitesinin akciğerlerde mekanik hasara yol açtığı görüldü. Bu durum, bazı olgularda pnömomediastinum ve pnömotoraks gibi akciğer yırtılmalarıyla sonuçlandı. Ayrıca akciğer kılcal damarlarının enflamatuar ve kimyasal etkilerle parçalanması nedeniyle verilen oksijenin kana ulaştırılamaması ve bunun sonucunda gelişen oksijen yetersizliğinin ölümlere yol açtığı kaydedildi.
Kurtulan vakalarda ise zamanında uygulanan anti-enflamatuar tedavilerin belirleyici olduğu bildirildi. Özkaya bu bulguların, klasik enfeksiyon hedefli tedavilerin tek başına yeterli olmadığını ve inflamasyonu hedefleyen yaklaşımların salgın yönetiminde merkezi bir rol oynadığını gösterdiğini aktardı.
Geleceğe yönelik dersler:
Elde edilen verilerin, benzer patojenler ortaya çıktığında kullanılabilecek bir yol haritası sunduğu belirtildi. Prof. Dr. Özkaya, "Artık bu ve buna benzer virüsleri tanıyoruz ve oluşabilecek salgınlara hazırlıklıyız" ifadelerini kullandı ve çalışmanın ileri epidemiyolojik planlama ile klinik protokollerin geliştirilmesine katkı sağlayacağını vurguladı.
GÖĞÜS HASTALIKLARI UZMANI PROF. DR. ŞEVKET ÖZKAYA, YAKLAŞIK 15 BİN COVİD-19 HASTASI ÜZERİNDE YAPTIKLARI DEĞERLENDİRMEYLE HASTALIĞA BAĞLI ÖLÜMLERİN NEDENLERİNİ ORTAYA KOYAN BİR "ÖLÜM HARİTASI" OLUŞTURDUKLARINI BELİRTEREK, ELDE EDİLEN VERİLERİN OLASI YENİ SALGINLARA KARŞI ÖNEMLİ YOL GÖSTERİCİ OLACAĞINI SÖYLEDİ.
