Okul kantinlerinde yeni uygulama
Yeni eğitim-öğretim yılıyla birlikte okul kantinlerinde gıda seçimini kolaylaştıracak bir uygulama başlıyor. Üç bakanlığın ortak çalışmasıyla geliştirilen Okul Gıdası Logosu, ambalajlı ürünlerin belirlenen besin kriterlerine uygunluğunu görsel olarak işaretleyerek öğrencilerin ve velilerin daha sağlıklı tercihler yapmasını amaçlıyor. Uygulama sürecinde ilk etapta 675 ürün bu logoyu alarak raflarda yer alacak.
Kriterler, kapsam ve uygulanma
Okul Gıdası Logosu, özellikle ürünlerdeki şeker, tuz ve yağ oranlarına odaklanan kriterlere dayanıyor. Proje, Tarım ve Orman Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı ortak protokolü ile gündeme geldi; 2019 yılında imzalanan protokolle başlayan çalışma, uygulamaya hazır hale getirildi. Sistem, hem kantinlerde hem de market raflarında hangi ürünlerin okul çağındaki çocuklar için daha uygun olduğunu açıkça belirtmeyi hedefliyor.
Selim Kaplan (Tarım ve Orman Bakanlığı, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Gıda Kodeks ve Yem Mevzuatı Daire Başkanı) çalışmayı güvenilir gıdaya erişim ve yeterli dengeli beslenmeye katkı açısından önemli buluyor. Kaplan, tek başına logo uygulamasının yeterli olmadığını, aile içi beslenme alışkanlıkları ve gıda okur-yazarlığının da güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Bakanlığın ayrıca içme sütleri tebliğinde şeker azaltımı ve doğal aroma kullanımını teşvik eden düzenlemeler ile tam buğday ununun yaygınlaştırılmasına yönelik kampanyalar yürüttüğü belirtildi.
Denetim, dijital araçlar ve yaygınlaştırma
Uygulamayla eş zamanlı olarak tanıtılan mobil uygulama Güvenli Gıda, e-devlet şifresiyle erişilebilen bir platform olarak tasarlandı. Kaplan, bu uygulamanın tüketicinin denetimi üreticinin ve satıcının performansını doğrudan takip etmesine, içerik ve ürün şikayetlerini fotoğraflı olarak iletmeye olanak tanıyacağına işaret etti. Ayrıca çalışma ilk olarak Konya’da başlatıldı; kısa sürede 81 il ve tüm kamu kurumlarına yaygınlaştırılması planlanıyor.
Uygulama, sadece kantin düzenlemesi olmaktan çıkarak tüm perakende satış noktalarında logolu ürünlerin görünmesini sağlayacak bir yaklaşımı benimsiyor. Böylece aileler ve çocuklar okul dışında da daha bilinçli seçim yapabilecek.
Uzman değerlendirmeleri ve beslenme önerileri
Timur Erk (Türk Böbrek Vakfı Başkanı) uygulamanın toplum sağlığı için dönüştürücü etkisi olacağını söyleyerek projeyi destekledi. Erk, okul çağındaki beslenme alışkanlıklarının ileride ortaya çıkacak obezite, hipertansiyon, diyabet ve böbrek sağlığı riskleriyle doğrudan ilişkili olduğuna dikkat çekti ve okul gıdası logolu ürünlerin tüm marketlerde satışa sunulmasının önemini vurguladı.
Türk Böbrek Vakfı Diyetisyeni Gökçen Efe Aydın ise kantinlerde gençlere sunulabilecek somut alternatifleri sıraladı: taze meyve, tam buğday ekmeği ile peynirli sandviç ve ayran, ev yapımı köfte ile ayran, süt ve 30 gram porsiyonunda tuzsuz kuruyemiş gibi seçenekler önerildi. Aydın, meyvenin işlenmiş meyve sularına tercih edilmesini ve kuru meyve ile kuruyemişlerde porsiyon kontrolüne dikkat edilmesini özellikle önerdi.
Uygulamanın etkinliği, kriterlerin şeffaflığı, denetim mekanizmalarının işlerliği ve ailelerin gıda okur-yazarlığı düzeyine bağlı olacak. Bakanlıkların hedefi, logonun yalnızca bir etiket olmaktan çıkıp hem okullarda hem de evlerde sağlıklı beslenme bilincini güçlendirecek bir gösterge haline gelmesi.
(SOLDAN SAĞA) SELİM KAPLAN, TİMUR ERK, GÖKÇEN EFE AYDIN.
