kadınların el emeğiyle yeniden canlanan cicim
Tekirdağ'ın Saray ilçesi Küçükyoncalı Mahallesi'nde unutulmaya yüz tutmuş cicim dokuma geleneği, 13 kadının bir araya gelmesiyle yeniden hayat buluyor. 'Dokuyan Eller' adıyla yaklaşık 10 yıldır süren atölyede, eski sandıklardan çıkarılan motifler günümüz ürünlerine taşınıyor.
Atölyede üretilen çanta, heybe ve yolluklar, hem el işçiliğini hem de yöreye ait görsel dili koruyor. 13 kadın birlikte çalışarak geçmişle bugün arasında somut bir bağ oluşturuyor; her ürün hem estetik hem de kültürel bir aktarıma dönüşüyor.
motiflerin anlatısı ve sembolizmi:
Kurs öğreticisi Kaniye Okan, tezgâhlarda kullanılan desenlerin yalnızca süs olmadığını, her birinin geçmişten gelen farklı bir anlam taşıdığını anlatıyor. Kullanılan motifler, 100 ve 200 yıl öncesine dayanan örneklerden alınmış; bu yönüyle atölye adeta bir hafıza işlevi görüyor.
Okan'ın aktardığına göre pıtrak motifinin nazardan koruma, eli belinde motifinin doğurganlık ve bereket, üç güller motifinin sevinç ve özlem, buzlu bardak motifinin ise toplu sohbet ve huzuru simgeleme gibi anlamları bulunuyor. Koçboynuzu motifinin güç, kahramanlık ve erkeklikle; su yolu motifininse beden ve ruh sağlığı ile saflıkla ilişkilendirildiği vurgulanıyor.
dokuma süreci ve nesilden nesile aktarma hedefi:
Atölye üyeleri, dokuma sırasında suyun akışını hissettiklerini ve bunun rahatlatıcı bir etkisi olduğunu belirtiyor. Okan, 'Su yolu dediğimizde sanki bu dereden su akıyor; o akışı hissediyoruz biz dokurken' diyerek deneyimin hem teknik hem duygusal boyutunu özetliyor.
Geleceğe dönük amaçlar arasında özellikle gençlerle buluşmak ve bu geleneği eğitim ortamlarına taşımak yer alıyor. Okan, atölyelerini öğrencilere açmayı ve böylece dokumanın nesilden nesile aktarılmasını sağlamayı umuyor: 'Keşke biz bunu okuldaki öğrencilere öğretsek. Belki de bizden sonra onlar yaşatacak bu sanatı.'
kültürel miras kadınların ellerinde
Küçükyoncalı'daki çalışmalar, yalnızca el sanatını yaşatmakla kalmıyor; kadın emeğini üretime dönüştürerek ekonomik bir boyut da kazanıyor. Tezgâhlarda dokunan her parça, geçmişten gelen motifleri bugünün kullanımıyla buluşturuyor ve yöresel kültürel mirasın görünür hale gelmesine katkı sağlıyor.
Bu çabalar yerel kurumların da dikkatini çekti; Tekirdağ Tarım ve Orman İl Müdürlüğü yetkilileri atölyeyi ziyaret ederek kadınların çalışmalarını yerinde inceledi. Atölye, hem toplumsal dayanışma hem de kültürel hafızanın korunması açısından örnek bir uygulama niteliği taşıyor.
DOKUMALARDA KULLANILAN MOTİFLERİN YALNIZCA SÜSLEME AMACI TAŞIMADIĞINI ANLATAN OKAN, HER DESENİN GEÇMİŞTEN GELEN FARKLI BİR ANLAMI BULUNDUĞUNU SÖYLEDİ.
