Roma döneminden günümüze: İn Bayırı Sarnıcı'nın konumu ve işlevi:
Kocaeli'nin İzmit ilçesi Cedit Mahallesi'nde yer alan İn Bayırı Sarnıcı, milattan sonra 4. yüzyıla tarihlendirilen ve Nikomedya dönemi ile Bizans döneminde kent su ihtiyacını karşılayan önemli yapılardan biri olarak kayıtlarda geçiyor. Yapının, kente su sağlamak üzere yaklaşık 22 kilometre uzaklıktaki Paşasuyu kaynağından getirilen su ile beslendiği; suyun bu kaynaktan 21 su kemeri aracılığıyla aktığı belirtiliyor.
Sarnıçta depolanan suyun kentteki hamam, ev, askeri tesis ve saray gibi yapılar arasında paylaştırıldığı ve yapılan araştırmalara göre bu depolama alanının 170 bin kişinin su ihtiyacını karşılayabilecek kapasitede olduğu ifade ediliyor. Ünlü seyyah Charles Texier da 1834 tarihli İzmit ziyaretinde sarnıctan söz etmiş, yapı 1987 yılında Anıtlar Kurulu tarafından tescillenmişti.
Mimari özellikler ve yapının ölçeğine dair ipuçları:
Art Nicomedia Kültür Sanat Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Akın Ülkü Sevinç tarafından aktarılan bilgilere göre, sarnıcın inşasında taş ve tuğla malzeme kullanılmış; bölgedeki araştırmalarda ise altı farklı ana su yolu tespit edilmiş. Bugün gözle görülebilen bölümün, muhtemelen çok daha büyük bir yapının parçası olduğu düşünülüyor.
Sevinç, İn Bayırı Sarnıcı'nın bugünkü görünümüne bakarak bunun bir parçası olduğu muhtemel daha geniş bir kompleks olabileceğini; örnek olarak İstanbul'daki Yerebatan Sarnıcı gibi, yapının devasa bir mimari bütünün unsuru olabileceğini söylüyor. Bu yorum, günümüzde görünen kalıntıların yalnızca daha büyük bir yapının küçük bir bölümü olma ihtimalini güçlendiriyor.
Koruma eksikliği, çarpık yapılaşma ve restorasyon gerekliliği:
Yapının kayıtlı bir kültür varlığı olmasına rağmen, günümüzde çevresindeki yapılaşma ve bakım eksikliği nedeniyle büyük ölçüde evlerin ve yabani otların arasında kaldığı kaydediliyor. Sevinç, sarnıcın mevcut durumunu "harap" ve "mezbelelik" olarak tanımlayarak, öncelikle kapsamlı bir projelendirme ve bütçe çalışması gerektiğini vurguluyor.
Restorasyonla birlikte İn Bayırı Sarnıcı'nın İzmit turizmine kayda değer katkı sağlayacağına dikkat çeken Sevinç, yapının bilimsel olarak ele alınması halinde tarihî ve arkeolojik pek çok detayın ortaya çıkarılabileceğini söylüyor. Restore edilmesi halinde alanın binlerce, hatta yüz binlerce turistin ilgisini çekebileceği beklentisi dile getiriliyor.
İzmit'in antik döneme ait zengin mirasının gün yüzüne çıkarılması, kentin kent planlaması ve kültür politikaları açısından da bir öncelik olarak öne çıkıyor. İn Bayırı Sarnıcı'nın etrafındaki çarpık yapılaşmanın ve bakımsızlığın giderilmesi, hem koruma hem de turizm açısından yeni fırsatlar yaratabilir; bunun için ilgili kurumların projelendirme ve koruma adımlarını hızlandırması gerektiği ifade ediliyor.
İN BAYIRI SARNICI, BUGÜN EVLERİN VE YABANİ OTLARIN ARASINDA KALDI
