Nesilleri bağlayan dikiş: Kilis'te yemeniciliğin son ustaları
Kilis'te yüzyıllardır sürdürülen yemenicilik geleneği, ileri yaşlarına rağmen atalarının mesleğini sürdüren ustalar tarafından yaşatılmaya devam ediyor. Kentte mesleği sürdürmek, makineleşmenin yokluğunda tamamen el emeğine dayanan bir disiplin ve sürekli dikkat gerektiriyor.
Eline ve sabra dayanan üretim:
Ahmet Özuslu, yaklaşık 45 yıldır yemenicilik yaptığını, mesleği babasından öğrendiğini söylüyor. Özuslu'ya göre yemenicilikte en önemli unsur usta-çalışma ilişkisinde gizli: "Usta, sandalyesinden kalkmadan vaktini boşa harcamadan sürekli bu işle uğraşacak". Üretim sürecinde herhangi bir makineleşme olmadığı için her aşama yoğun el emeği istiyor; sabır, sebat ve kanaat ise mesleğin ayakta kalmasını sağlayan temel erdemler olarak öne çıkıyor.
Mevsimlik kullanım ve üretim kaynakları:
Yemeniler, büyükbaş ve küçükbaş hayvanların derilerinden üretiliyor ve ürünün özellikle yaz aylarında tercih edildiği, giyme süresinin yaklaşık 6 ay olduğu aktarılıyor. Ustalar, yazın ürettiklerini biriktirip kış aylarında tükettiğini belirtiyor; bu durum üretimin hem ekonomik hem kültürel bir döngüye bağlı olduğunu gösteriyor.
Gelecek kuşaklara aktarımda yaşanan zorluklar:
Adil Özuslu, kardeşiyle birlikte çalıştığını ve yaklaşık 60 yıldır mesleğin içinde olduğunu söylüyor. 79 yaşındaki Özuslu, mesleğin gençlere aktarımında ciddi sıkıntılar yaşandığını vurguluyor: "Mesleği maalesef öğrenen yok." Usta, üretim zincirinin farklı aktörlere de kazanç sağladığını; üreticinin, işverenin, devlete vergi verenin ve ürünü giyenin bu geleneğin parçaları olduğunu ifade ediyor.
Ustaların anlattıkları, yemeniciliğin yalnızca bir ayakkabı üretimi olmadığını, aynı zamanda yöresel bilgi ve değerlerin kuşaktan kuşağa taşındığı bir yaşam biçimi olduğunu ortaya koyuyor. Ancak aktarımdaki aksama, bu geleneğin sürekliliğini tehdit ediyor; ustalar mesleklerini yaşatmak için sabır ve özveriyle günlük üretime devam ediyor.
Kilis'te Yemeniciliğin emektar ustaları mesleği yaşatmaya çalışıyor
