NATO’nun dijital omurgasında Türk mühendislerinin imzası
NATO’nun Ankara’da düzenleyeceği zirve öncesinde, Türkiye’nin ittifakın teknoloji ekosistemindeki rolü yeniden gündeme geldi. Savunma sanayiinde geliştirilen yerli yazılımlar, NATO’nun kritik komuta kontrol ve istihbarat altyapılarında aktif olarak kullanılmaya devam ediyor.
STM’nin NATO projelerindeki uzun soluklu katkısı
Türkiye’nin önde gelen savunma sanayii şirketlerinden STM, 15 yılı aşkın süredir NATO’nun komuta kontrol, karar destek ve istihbarat yazılımlarına yönelik kritik projeler yürütüyor. Şirketin Genel Müdürü Özgür Güleryüz, STM’nin NATO ile iş birliğinin 2010’lu yılların başında başladığını ve Türkiye’nin NATO’ya yazılım alanında en fazla hizmet sağlayan firmalarından biri olduklarını belirtti.
AIRC2IS: stratejik seviye hava komuta kontrolü
STM’nin NATO ile ilk büyük çalışması, NATO’nun Stratejik Seviye Hava Komuta Kontrol ve Füze Savunma Bilgi Sistemi olan AIRC2IS projesiydi. Güleryüz, bu projenin o dönemde ve hâlâ NATO tarafından bir Türk firmasına verilmiş en büyük yazılım ihalelerinden biri olduğunu vurguladı. AIRC2IS, NATO’nun hava harekâtı ile aktif balistik füze savunma planlarının analiz, planlama, görevlendirme ve icra süreçlerini yöneten stratejik bilgi sistemi özelliği taşıyor ve aktif şekilde kullanılmaya devam ediyor.
INTEL-FS2: istihbarat altyapısının geliştirilmesi
STM’nin halen yürüttüğü en büyük NATO projesi INTEL-FS2 olarak ifade ediliyor. Güleryüz, 2022 yılında açılan iki ayrı ihalenin STM tarafından kazanıldığını; bir ihalenin istihbarat verilerinin saklanacağı altyapı, veri tabanı modelleri ve arka uç mimarisini, diğerinin ise NATO kullanıcılarının ekranlarında göreceği ön yüz uygulamalarını kapsadığını aktardı. 2023 yılında başlanan projenin artık nihai kabul aşamasına geldiği belirtildi.
Güleryüz, dünya genelindeki NATO karargâhları arasında istihbarat paylaşımının STM’nin geliştirdiği yazılım üzerinden gerçekleştiğini, verilerin sınıflandırıldığı, anlamlandırıldığı ve NATO kullanıcılarının kullanımına sunulduğu altyapının yapay zekâ kullanılarak geliştirildiğini söyledi. Ayrıca, NATO’nun mevcut memnuniyeti doğrultusunda yeni bir yazılım bileşeninin de ihalesiz olarak STM’ye verilmesine karar verildiğini bildirdi.
INT-CORE: entegrasyon çekirdeği ve saha kökeni
STM’nin geliştirdiği Integration Core (INT-CORE) yazılımı ilk olarak Afganistan’da, farklı komuta kontrol sistemlerinin ortak çalışabilirliğini sağlamak amacıyla geliştirildi. Güleryüz, INT-CORE’un bugün NATO’nun temel entegrasyon altyapılarından biri olarak kullanıldığına dikkat çekti. INT-CORE, savaş alanındaki farklı bilgi sistemlerinden gelen verileri ortak bir yapıda toplayarak standart hale getiriyor ve karar vericilere gerçek zamanlı durumsal farkındalık sağlıyor. Sistem, NATO’nun CWIX tatbikatlarında veri entegrasyonu ve "data lake" altyapısı oluşturulmasında da aktif kullanıldı.
Yoğun rekabet ve teknik yeterlilik
Güleryüz, NATO ihalelerinin teknik yeterlilik ve fiyat değerlendirmesinin birlikte dikkate alındığı zorlu süreçler olduğunu belirtti. STM’nin bu ihalelerde başarılı olmasının arkasında birikmiş yazılım tecrübesi ve maliyet-teknik dengesini sağlama yeteneği olduğunu söyledi. INTEL-FS kapsamında geliştirilen altyapıların yapay zekâ entegrasyonu, donanım kullanımı ve modellenme gibi ileri teknoloji unsurları içerdiği vurgulandı.
Yapay zekâ destekli komuta kontrol ve ulusal projeler
STM’nin NATO’da kazandığı bilgi birikimini Türkiye’deki projelere de aktardığı belirtiliyor. Güleryüz, Altay ana muharebe tankı başta olmak üzere birçok kara platformunda kullanılan komuta kontrol yazılımlarının STM tarafından geliştirildiğini ifade etti. Savaş alanında karar verme hızının önemine değinilerek, yapay zekâ kullanılarak NATO ve Türk Silahlı Kuvvetleri için karar mekanizmalarını hızlandıracak modeller üzerinde çalışıldığını ve bunların mevcut ürünlere entegre edildiği aktarıldı.
NATO tatbikatları ve uluslararası iş birlikleri
STM, geliştirdiği yazılımların yanı sıra NATO’nun teknoloji ve siber güvenlik odaklı tatbikatlarında da aktif rol alıyor. Şirket, NATO Siber Savunma Mükemmeliyet Merkezi tarafından düzenlenen Locked Shields tatbikatında zararlı yazılım analizi ve sayısal teknik analiz alanlarında görev üstleniyor. Ayrıca STM’nin geliştirdiği Bütünleşik Elastikiyet Karar Destek Modeli pandemi, siber saldırılar, enerji kesintileri ve büyük çaplı afet senaryolarında karar vericilere destek sağladı.
Milli imkanlarla geliştirilen SIMDES Simülasyon Tabanlı Karar Destek Sistemi NATO Deniz Güvenliği Mükemmeliyet Merkezi (MARSEC COE) kapsamında gerçekleştirilen operasyonel deney tatbikatlarında deniz harekât senaryolarının analizinde kullanıldı. Öte yandan STM, NATO müttefiki Portekiz için inşasına başladığı iki Denizde İkmal ve Lojistik Destek Gemisi projesiyle Türkiye’nin Avrupa Birliği ve NATO üyesi bir ülkeye gerçekleştirdiği ilk askeri gemi ihracatını hayata geçiriyor.
Sonuç olarak, STM’nin NATO için geliştirdiği AIRC2IS, INTEL-FS2 ve INT-CORE gibi yazılımlar, ittifakın komuta kontrol ve istihbarat altyapılarında kalıcı ve merkezi bileşenler olarak yer alıyor; bu durum, Türk mühendislerinin NATO teknoloji ekosistemindeki etkisini ve Türkiye’nin savunma yazılımındaki yetkinliğini ortaya koyuyor.
STM GENEL MÜDÜRÜ ÖZGÜR GÜLERYÜZ
