Miras ve Aile Hukukunda Yanlış Bilinen Doğrular
Avukat Ahmet Çağrı Karaca, miras ve aile hukuku alanında sıkça göz ardı edilen hususlara ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Karaca, eşini kaybeden sağ kalan eşin doğru hukuki adımlar atması halinde miras üzerindeki etkin hakkının belirgin şekilde artabileceğini; aksi halde bu hakkın azalabileceğini vurguladı.
Eşin vefatı sonrası doğru hukuki adımlar
Karaca, tek başına mirasçılık belgesi almanın çoğu zaman yeterli olmadığını belirtti. Mirasçılık belgesinin, miras üzerindeki payı gösteren gerekli bir belge olduğunu ancak önce değerlendirilmesi gereken başka bir husus bulunduğunu ifade etti. Ölümün evlilik birliğini ve mal rejimini hukuken sona erdirdiğini hatırlatan Karaca, ilk adımın katılma alacağının hesaplanması olduğunu söyledi. Bu alacak, ölümden sonra miras paylaşımına dahil edilmeden önce sağ kalan eşe ait olan payı temsil eder; dolayısıyla miras paylaşımı bu tutar üzerinden yapılır.
Örneklerle farkın büyüklüğü
Karaca, belirsizliğin boyutunu rakamlarla şöyle açıkladı: Evlilik içinde edinilmiş ve üzerine kayıtlı değeri 4 milyon TL olan bir gayrimenkul üzerinden iki senaryo örnek verdi.
Çocuksuz senaryo: Mal rejimi tasfiyesi yapılmazsa 4 milyon TL’nin tamamı miras sayılıyor ve yasal payınız %50 — yani 2 milyon TL. Oysa doğru işlem önce katılma alacağınızı talep etmek: Taşınmazın yarısı, yani 2 milyon TL, zaten size ait. Kalan 2 milyon TL üzerinden %50 miras payınız olan 1 milyon TL daha alırsınız. Toplamda 3 milyon TL elde edilir; efektif payınız %75 olur.
Çocuklu senaryo: Yasal miras payı %25 olduğunda, tasfiyesiz yaklaşımda 4 milyon TL’nin %25’i olan 1 milyon TL alınır. Oysa tasfiye ile önce 2 milyon TL katılma alacağı elde edilir; kalan 2 milyon TL üzerinden %25 payınız 500 bin TL daha ekler. Toplam 2 milyon 500 bin TL elde edilir; efektif pay %67,5’e yükselir. Karaca, başlangıçtaki %25’lik görünen payın doğru uygulama ile neredeyse üçe katlanabileceğini belirtti.
Neden bu hata yapılıyor?
Karaca, hatanın iki temel sebebi olduğunu söyledi: Birincisi toplumda yerleşmiş yanlış bir kanı olarak "mal paylaşımı sadece boşanmada olur" inancı bulunması; oysa kanun hem boşanmayı hem ölümü mal rejimini sona erdiren haller olarak eşit kabul ediyor. İkincisi ise uygulamada yas sürecindeki kişilerin "bir an önce bitsin" düşüncesiyle hareket ederek gerekli talepleri yapmadan süreci kapatma eğiliminde olmalarıdır. Bu nedenle yapılmayan talepler ileride dava konusu olabiliyor veya tamamen kaybediliyor.
Avukatın önerisi
Karaca, son olarak şu tavsiyede bulundu: Mirasçılık belgesi alınmadan önce ya da en geç miras taksimi yapılmadan önce, mal rejiminden kaynaklanan alacakların ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor. Bu değerlendirme bir tercih değil, hukuki bir haktır ve ancak alacaklı tarafından talep edildiğinde hukuken gerçekleşir.
AVUKAT AHMET ÇAĞRI KARACA, MİRAS VE AİLE HUKUKU ALANINDA ÖNEMLİ AÇIKLAMALARDA BULUNDU.
