Mescid-i Nebevi Modeli Tespihi ve Ustalık Serüveni
Kültür ve Turizm Bakanlığı onaylı tespih tasarım ustası Muhammed Koyuncu, dede yadigârı merakla başladığı meslekte yıllar içinde ustalaştı. Koyuncu, son çalışması olarak tasarladığı Mescid-i Nebevi model tespihi takriben 10 günde tamamladığını ve bunu çocuklarına bırakmayı düşündüğünü belirtiyor.
Ustalığa giden yol
Koyuncu, tespihle ilk tanışmasını ve çıraklık sürecini şöyle aktarıyor: 'Çalıştığım kurumda bir arkadaşın tespih ustası olduğunu öğrendim. Tespihle ilgili sorular sordum ve bana bir tespih yapmasını istedim. O da beni davet etti. Tespihi beraber yaptık. Daha sonrasında da tozunu yuttuk diyelim, tespih işine başladık.' Çıraklık dönemini takiben yaklaşık 7-8 yıldır ustalık yaptığını, çıraklıkla birlikte sürenin daha uzun olduğunu ifade ediyor.
Tespih yapım süreci ve malzemeler
Koyuncu, tespih yapımını 'bir aşkın başlangıcı' olarak tanımlıyor ve üretim aşamalarını şöyle özetliyor: 'İlk önce malzememizi değerlendiririz. En güzel modeli nasıl yapabiliriz diye bir taslaklama işlemi yaparız. Bunu yaptıktan sonra kesime geçeriz. Kesimi yaptıktan sonra zımparasına geçeriz. Delimi var. Tekrar şekil verme işlemi var. Zımparası var tekrar. Sonra cilalama işlemi vardır. Daha sonra da tespih dizilimiyle aşkımız gerçekleşmiş olur.' Koyuncu, minimum bir tespihin bir gün sürdüğünü, malzeme sertliğine göre bu sürenin birkaç güne kadar uzayabildiğini vurguluyor.
Çalıştıkları başlıca malzemeler arasında nadir katalinler, doğal grup malzemeler, kuka, hayvansal ürünler, çeşitli ağaç türleri ve damla kehribar bulunuyor. Türkiye'nin oltu ürünlerini de işleyebildiklerini belirtiyor.
Malzeme zorlukları ve üretimdeki detaylar
Sert malzemelerin işlenmesinin zaman aldığını belirten Koyuncu, 'Bunlar ağaç grupları, diş grubu hayvansal ürünlerden bahsedebiliriz. Bunlar daha da zor oluyor. Delim aşaması zor oluyor. Malzeme doğal olduğu için de yanma ihtimali yüksek. Kokusu da normal insan dişi gibi koktuğu için bunlar biraz zorluyor. Ama bizim için problem değil' diyor.
Kalite ve fiyatlandırma
Koyuncu, el yapımı tespihin cilasından ve işçiliğinden kalite farkının kolaylıkla anlaşılabileceğini söylüyor. Fabrikasyon üretimle aradaki farkı 'makineden geçen zımpara ve cila nedeniyle kalite düşük oluyor' şeklinde açıklıyor. Fiyat skalası konusunda ise şunları aktarıyor: 'Malzeme ile birlikte minimum 14 ile 15 bin liradan başlayarak 100-150 bin liraya kadar gidebiliyor.' Ayrıca her bütçeye uygun malzeme seçenekleri olduğunu belirtiyor.
Ustalık tescili ve başvuru süreci
Kültür ve Turizm Bakanlığı tespih tasarım ustalığı başvurularının internet üzerinden yapıldığını ifade eden Koyuncu, adaylardan üretim aşamalarını içeren kısa videolar talep edildiğini, başvurular değerlendirildikten sonra uygun bulunan adayların komisyona davet edildiğini ve komisyondaki inceleme sonucu onay alanların 'tespih tasarım ustası' unvanını aldığını anlatıyor. Koyuncu, bu tescili mesleğini geleceğe taşıma açısından önemli bulduğunu belirtiyor: 'Bu işi yaptığım için tescillemek istedim. İleride çoluğumun çocuğum bu mesleği de ilerletmesi için... Ben de bu adımla başladım.'
Yurt içi ve yurt dışı koleksiyonerler
Koyuncu, koleksiyonerlerinin yalnızca Türkiye ile sınırlı olmadığını; 'Suudi Arabistan, Kuveyt, Dubai oralarda da müşterilerimiz var' diyerek sosyal medya ve ziyaret yoluyla talep aldıklarını aktarıyor. Yurt dışından olan müşterilerinin zaman zaman Türkiye'ye gidip geldiklerini ya da atölyeye bizzat teşrif ettiklerini belirtiyor.
Gelecek ve yeni ustalara öneriler
Tespihin kültürde önemli bir yere sahip olduğunu söyleyen Koyuncu, alanda geleceğe dair umutlu olduğunu, yeni ustaların yetiştiğini ve nadir eserlerin ortaya çıktığını ifade ediyor. Mesleğe başlayacaklara ise şunları öneriyor: tespih ustalığının sabır ve sebat gerektirdiğini, ilk aşamalarda maddi kazanç beklentisinin ön planda tutulmaması gerektiğini ve ustalığın zamanla kazanıldığını vurguluyor.
Mescid-i Nebevi model tespihin hikayesi: Koyuncu, Peygamber Efendimiz'i sevdiği için Mescid-i Nebevi'nin kendine özgü modelini tespihine işlemek istediğini, eserin 'takriben 10 gün kadar sürdüğünü' ve 'güzel bir eser ortaya çıktığını' belirtiyor. Eseri çocuklarına bırakmayı planladığını tekrar ifade ediyor.
DEDE YADİGARI MERAKLA BAŞLADIĞI İŞE KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI ONAYLI TESPİH TASARIM USTASI OLARAK DEVAM EDEN ADAM, MESCİD-İ NEBEVİ MODEL TESPİHİYLE DİKKAT ÇEKİYOR.
