Mersin’de okul ödeviyle başladı: Ramazan Özkan’ın naht yolculuğu
50 yaşındaki, iki çocuk babası Ramazan Özkan, kızının ilkokul ödeviyle başlayan merakı sonucu naht sanatında 15 yılda ustalaştı. Kartondan duvar saati ödevi yerine kontrplaktan bir saat yaparak başladığı süreçte kıl testeresiyle çalışmayı araştırdı, internet üzerinden naht sanatını keşfetti ve zamanla Mersin’deki nadir temsilcilerinden biri hâline geldi. Kendi imkanlarıyla öğrendiği bu geleneksel sanatın eserlerini biriktirip iki kez sergileyen Özkan, daha sonra Mersin Olgunlaşma Enstitüsü ile çalışmaya başladı.
Başlangıç ve öğrenme süreci
Özkan, sanatla tanışmasının kökenini çocukluğuna kadar taşıyor. Ortaokul yıllarında bir mobilyacı yanında çalıştırılmasının ve bir öğretmenin kıl testeresiyle getirdiği ahşap objelerin etkisinin büyük olduğunu aktarıyor. Bu anıyı şöyle anlatıyor: "Ben ortaokula giderken meslek öğreneyim diye annem beni bir mobilyacının yanına vermişti. O zaman Barbaros İlkokulu’nda bir öğretmenimiz kıl testeresiyle ahşaptan kestiği objeleri getirir, ’gençler buna bir vernik atın’ derdi. İlk defa kıl testeresiyle ahşabın kesilmesini yıllar önce o zaman görmüştüm. ‘Hocam ben yapabilir miyim’ dedim. ‘Yaparsın’ dedi. Aldım kıl testeresini fakat o zaman genciz, beceremedik, kaldırdık attık."
Yıllar sonra kızının okul ödevi için kontrplaktan hazırladığı saat, evde duran testereyi yeniden eline almasına neden oldu. O anı da şöyle aktarıyor: "Aradan yıllar geçti, kızım ilkokula gidiyordu. Öğretmeni kartondan duvar saati ödevi vermişti. ‘Kartondan yapacağımız saat yırtılıp atılacak, ben kontraplaktan yapayım sen boya öyle götür okula’ dedim. Ben kıl testeresiyle kestim, kızım da boyadı okula götürdü. Öğretmeni de çok sevinmişti, sınıfta da saat asılı kalmıştı. Kıl testeresi evde duruyordu. ‘Ben neler yapabilirim?’ diye araştırırken naht sanatıyla tanışmış oldum."
Sergiler ve kurumsal işbirlikleri
Özkan, eserlerini ilk etapta evinde biriktirdi. 2018 yılında kişisel sergi açma hazırlıkları sırasında İl Kültür Müdürlüğü ile temas kurdu; eserleri beğenildi ve ardından Mersin Arkeoloji Müzesinde bir sergi daha gerçekleştirdi. Bu süreç, onun Mersin Olgunlaşma Enstitüsü ile tanışmasına ve kurum bünyesinde çalışmalarını sürdürmesine imkân sağladı. Özkan, naht sanatını büyük ölçüde kendi çabasıyla öğrendiğini vurgulayarak internetten ve ustaların çalışmalarını inceleyerek kendini geliştirdiğini belirtiyor.
Usta-çırak ilişkisi ve sanatın geleceği
Geleneksel el sanatlarının devamı için yeni ustaların yetiştirilmesinin gerekli olduğunu ifade eden Özkan, bu amaçla el sanatları usta öğreticisi Rana Öztürk’e naht sanatının inceliklerini öğretiyor. Özkan, kurum yöneticilerinin desteğinin önemine değinerek, "Bu sanatın devam etmesi için tek başıma geleceğe aktaramam. Ancak yöneticilerin ve idarecilerin desteğiyle bu sanat geleceğe taşınır. Bu konuda kurum müdürüme çok teşekkür ediyorum. 3 yıl önce Rana hanımı bu sanatı öğrenmesi ve geleceğe aktarması için yanıma gönderdiler. Şu an Rana hanım bu sanatı çok iyi yapmaktadır" diyor.
Naht sanatını Özkan’ın yanında öğrenen Rana Öztürk ise ustasının bilgisini paylaşmasından duyduğu memnuniyeti ifade ediyor: "Ustamın özverisiyle, bildiklerini en iyi şekilde bana öğretmesi, göstermesi ve yansıtmasıyla bu sanatı yaşatmaya çalışıyorum. Bu sanat usta-çırak ilişkisiyle geliştiği için insanlar bana ’Ustan her şeyi gösteriyor mu’ diye soruyor. İstisnasız, kibirsiz, ne biliyorsa bildiğini bana yansıtıyor. O yüzden çok teşekkür ediyorum. Gerçekten iyi bir öğretici ve bu sanatta ileri seviyede. Naht sanatı gibi sabır ve ustalık gerektiren bir zanaatın böyle güzel bir usta-çırak ilişkisiyle devretmesi çok kıymetli."
Özetle, Ramazan Özkan’ın öyküsü, küçük bir okul ödevinin geleneksel bir zanaatın yaşatılmasına ve yeni ustaların yetiştirilmesine dönüşebileceğinin örneğini sunuyor. Naht sanatının gelecek kuşaklara aktarılması için hem bireysel çaba hem de kurumsal destek gerekiyor.
MERSİN'DE YAŞAYAN RAMAZAN ÖZKAN, KIZINA VERİLEN OKUL ÖDEVİNİ HAZIRLARKEN TANIŞTIĞI NAHT SANATINDA 15 YILDA USTALAŞTI. KENDİ İMKANLARIYLA ÖĞRENDİĞİ GELENEKSEL SANATTA SERGİLER AÇAN VE USTA ÖĞRETİCİ OLARAK GÖREV YAPAN ÖZKAN, ŞİMDİ YETİŞTİRDİĞİ ÖĞRENCİSİYLE SANATIN GELECEK KUŞAKLARA AKTARILMASI İÇİN ÇALIŞIYOR.
