Mavi Nefes'in beş yıllık bilançosu:
Garanti BBVA ile DenizTemiz Derneği/TURMEPA iş birliği ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda Eylül 2021'de başlayan Mavi Nefes projesi, kısa süreli müdahaleden çok boyutlu bir koruma programına dönüştü. Proje, İstanbul Boğazı, Marmara Denizi (Prens Adaları), Antalya, Göcek, Saros Körfezi ve Van Gölü olmak üzere farklı ekosistemlerde atık toplama, habitat restorasyonu, bilimsel izleme ve geniş katılımlı eğitim çalışmaları yürütüyor.
temizlik ve tehlikeli atık verileri:
Projede deniz süpürgeleri aracılığıyla İstanbul Boğazı'nda 311 bin 820 kilogram katı atık toplandı. Van Gölü'nde Mayıs 2023–Aralık 2025 döneminde görev yapan Ahtapot 6 deniz süpürgesi ise 23 bin 368 kilogram katı atık aldı. Toplamda sahadan tahliye edilen katı atık miktarı 335 bin 188 kilogram olarak bildirildi.
Sıvı atık yönetiminde Göcek'te hizmet veren TURMEPA 3 teknesi, Mayıs 2024'ten itibaren üç yaz sezonunda 4 bin 133 tekneden 1 milyon 912 bin 982 litre atık teslim aldı; bu müdahale 15 milyon 303 bin 856 litre deniz suyunun temiz kalmasına katkı sağladı. Adrasan–Kemer hattında 2022–2023 yaz sezonlarında tahliye edilen siyah ve gri su miktarı ise 4 milyon 500 bin litre olarak kaydedildi. Böylece iki saha toplamında teslim alınan sıvı atık miktarı 6 milyon 412 bin 982 litre'ye ulaştı.
eğitim, gönüllülük ve saha restorasyonu:
Mavi Nefes, halk ve gençliği sürece dahil eden geniş bir eğitim programı yürüttü. Çevrim içi eğitimler, Eğitim Otobüsü ve Mavi Dedektifler programı aracılığıyla projeye bugüne kadar 143 bin 408 öğrenci ve 7 bin 446 öğretmen olmak üzere toplam 150 bini aşkın kişi erişti. Çevrim içi eğitim içerikleri İklim Değişikliği Eylem Planı ve ilgili öğretim programlarına göre hazırlanarak iklim etkileri, enerji ve su verimliliği, kirlilik, geri dönüşüm ve sıfır atık gibi konulara odaklandı. Eğitim Otobüsü ile 5 bin 956 öğrenci ve 406 öğretmen robotik kodlama ve üretim becerileri atölyelerinde çevresel sorunların çözümüne yönelik pratikler edindi. Lise çağındaki gönüllülerle yürütülen Mavi Dedektifler programına 689 öğrenci ve 44 mentor öğretmen katıldı.
Restorasyon çalışmalarının önemli bir ayağını Fethiye–Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi'ndeki deniz çayırı transplantasyonları oluşturdu. Tersane Adası, Darboğaz ve Kille Koyu'nda yapılan ekimlerle toplam 14 bin 800 deniz çayırı fidesi dikildi ve bilimsel izlemelerde fidelerin canlılık oranı yüzde 70'in üzerinde tespit edildi. Bu alanda üç nokta özel işaret şamandıralarıyla korunarak "Oksijen Üretim Noktası" ilan edildi.
bilimsel izleme, biyoçeşitlilik ve bölge çalışmaları:
Saros Körfezi'nde bir yıl boyunca saatlik aralıklarla yapılan ölçümlerle 44 bin çevresel kayıt elde edildi. Proje kapsamında 14 uzman dalıcıyla 52 dalış yapıldı, yaklaşık 60 saatin üzerinde su altı çalışması gerçekleştirildi. Biyoçeşitlilik incelemelerinde bine yakın canlı gözlenip kaydedildi, 700 mercan ve gorgon kolonisi temizlendi. Ayrıca bölgedeki balıkçılar, dalıcı kulüpleri ve yerel yönetimlerle paydaş toplantıları düzenlenerek saha bilgi paylaşımı sağlandı.
Marmara Denizi İyileştirme Projesi kapsamında Nisan 2026'da başlayan çalışmalarla Prens Adaları çevresinde 18 dalışta üç farklı deniz çayırı türü (Cymodocea nodosa, Zostera marina, Nanozostera noltii) tespit edildi; Büyükada, Heybeliada, Kaşıkadası ve Burgazada'da toplam 112 bin 627 metrekare alanda deniz çayırı varlığı belirlendi. Büyükada sahalarının neredeyse yarısının zarar gördüğü, Heybeliada yatağının ise yaklaşık üçte ikisinin sağlıklı olduğu not edildi.
yönetişim, paydaşlık ve gelecek odaklı adımlar:
Garanti BBVA Genel Müdürü Mahmut Akten, Mavi Nefes'i "temizlik çalışmasının ötesinde bilimsel veriye dayalı, etkisi ölçülebilen ve farklı paydaşların katkısıyla büyüyen uzun soluklu bir dönüşüm programı" olarak tanımlıyor ve COP31 gibi uluslararası platformlarda projenin saha deneyimi ile bilimsel birikimini paylaşma hedefini vurguluyor: "Mavi Nefes’i bir temizlik çalışmasının ötesinde bilimsel veriye dayalı, etkisi ölçülebilen ve farklı paydaşların katkısıyla büyüyen uzun soluklu bir dönüşüm programı olarak ele alıyoruz."
TURMEPA Yönetim Kurulu Başkanı Şadan Kaptanoğlu ise programın atık toplama faaliyetlerini bilimsel araştırma, ekosistem restorasyonu ve kesintisiz eğitimle bir araya getiren bir model sunduğunu belirtiyor: "Denizleri korumak geleceği korumaktır ve bunu ancak tıpkı Mavi Nefes’teki gibi el ele vererek başarabiliriz."
Temizlikten restorasyona, izlemeden eğitime kadar genişleyen Mavi Nefes çalışmaları, proje sahalarında hem acil müdahale ihtiyacını karşılıyor hem de uzun vadeli ekosistem sağlığını izleme ve güçlendirmeye yönelik veri setleri üretiyor. Elde edilen veriler, deniz ve kıyı yönetimini bilgilendirecek şekilde izlenmeye devam edecek ve projenin beş yıllık deneyimi ulusal ve uluslararası platformlarda görünür kılınacak.
GARANTİ BBVA VE DENİZTEMİZ DERNEĞİ/ TURMEPA İŞ BİRLİĞİYLE 2021 YILINDAN BU YANA YÜRÜTÜLEN MAVİ NEFES PROJESİ KAPSAMINDA İSTANBUL BOĞAZI VE VAN GÖLÜ'NDEN TOPLAM 335 BİN 188 KİLOGRAM KATI ATIK TOPLANDI.
