Osmaniye'de atalık tohumları çoğaltan bir girişim:
Gaziantep'te bir fabrikada yöneticilik yapan 44 yaşındaki iş kadını Demet Demir, hobi olarak başladığı sebze bahçeciliğini atalık tohumların korunmasına dönüştürdü. Karaçay Mahallesi'ndeki 1,5 dönümlük bahçesinde domates, patlıcan, biber, fasulye, mısır ve kabak başta olmak üzere birçok ürünü yerel tohumlarla yetiştiriyor. İş gezileri sırasında topladığı yöresel tohumları burada çoğaltıyor ve talep edenlere ücretsiz veriyor.
başlangıç ve koleksiyon:
Demir’in serüveni yaklaşık 5-6 yıl önce, hobi amaçlı sebze yetiştirmeye başlamasıyla şekillendi. "Bundan yaklaşık 5 yıl önce Mardin’de bir köye gittim. Oradaki teyzelerin bahçelerinde yetişen domateslerden yedim. Domatesin tadı beni çok etkiledi. Tohumların atalık olduğunu söylediler. Benim atalık tohum merakım da o gün başladı," diyerek o anı anlatıyor. Bahçesinde şu anda 14 çeşit domates bulunuyor; sarı, kırmızı ve çikolata renkli çeşitler arasında yerel lezzetler dikkat çekiyor. Ayrıca 4 çeşit patlıcan, 5 çeşit mısır ve yaklaşık 12-13 çeşit biber yetiştiriyor. Kırmızı ve siyah mısırları ile kırmızı ve yeşil uzun fasulyeleri de bahçesinde çoğaltıyor.
üretim yöntemi ve paylaşım:
Demir, her hasat döneminde yetiştirdiği ürünlerden yeniden tohum elde ederek verimli olduğunu gözlemlediği çeşitlerin üretimini artırıyor. Elde ettiği atalık tohumları gönüllü olarak dağıtıyor; geçen yıl Türkiye genelinde yaklaşık 500 kişiye ücretsiz tohum gönderdiğini belirtiyor. "Topladığım tohumları kendi bahçemde yetiştirip çoğalttıktan sonra gönüllü olarak dağıtıyorum. Osmaniye’de ve Türkiye genelinde oluşturduğumuz ata tohumu takas gruplarımız da var. İsteyen ve bu işe gönül veren herkese elimizden geldiğince tohum ulaştırıyoruz," diyor.
Demir, tohumları paylaşmanın yanı sıra, bu çeşitlerin yaşatılmasının gelecek nesillere aktarım açısından önemine vurgu yapıyor. Atalık tohumların sürdürülebilir olduğunu, her yıl aynı üründen tohum alıp ekilebildiğini ve bu sayede yerel çeşitlerin korunabildiğini söylüyor.
doğal mücadele ve sağlık odağı:
Üretim sırasında kimyasal ilaç ve gübre kullanmadığını vurgulayan Demir, zararlılarla mücadelede doğal yöntemleri tercih ediyor. "Üretimde zirai ilaç ve kimyasal gübre kullanmıyoruz. Kırmızı örümceğe karşı ısırgandan hazırladığımız karışımları, diğer zararlılara karşı ise Arap sabunundan yaptığımız doğal karışımları kullanıyoruz." Bu yaklaşımın emek gerektirdiğini ve verimin zaman zaman daha düşük olabildiğini kabul ediyor ancak lezzet ve koku açısından farkın bu zahmete değdiğini belirtiyor: "Domatesi kestiğiniz anda kokusu etrafa yayılıyor."
Demet Demir, özellikle çocukların doğal ürünlerle beslenmesine dikkat çekiyor: "Ben özellikle çocuklarımızın daha doğal ürünlerle beslenmesini önemsiyorum. Bahçemizde kimyasal kullanmadığımız için çocuklarımız sebzeleri dalından koparıp yiyebiliyor." Toplumda beslenme ve hastalıklar arasındaki ilişki konusunda artan endişelere bağlı olarak, yeni neslin de atalık tohumlara sahip çıkmasını ve doğal üretime ilgi göstermesini umduğunu ifade ediyor.
Demir’in çalışması, küçük ölçekli yerel üretimin, dayanıklı ve lezzetli tohumları çoğaltarak daha geniş topluluklara ulaştırabileceğini gösteriyor. Atalık tohumların korunması ve paylaşımıyla hem kültürel bir miras yaşatılıyor hem de kimyasal bağımlılığı azaltan üretim yöntemleri teşvik ediliyor.
MARDİN’DE YEDİĞİ DOMATESLE BAŞLAYAN ATALIK TOHUM TUTKUSU 500 KİŞİYE ULAŞTI
