keşif ve izleme süreci:
Bitlis Eren Üniversitesi (BEÜ) Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Murat Kürşat ve araştırma ekibi tarafından yürütülen arazi çalışmaları sonucunda, Muş'un Kurtik Dağı'nda daha önce bilimsel olarak tanımlanmamış bir bitki türü belirlendi. 2024 yılında ilk olarak fark edilen örnekler, 2025 ve 2026 vejetasyon dönemlerinde de izlenerek türün tekrarlı olarak görülmesi sağlandı.
bilimsel incelemeler ve tanımlama:
Takip edilen örnekler üzerinde yapılan moleküler, palinolojik ve diğer bilimsel analizler, bitkinin bilinen Fritillaria türlerinden farklı olduğunu ortaya koydu. Çalışmanın sonuçları akademik değerlendirmelerden geçerek türün yeni olduğu sonucunu verdi ve bilimsel ad olarak Fritillaria damlana önerildi.
türün özellikleri ve dağılımı:
Fritillaria damlana (Türkçe bilimsel adı: Muş ters lalesi) yaklaşık 2.550 metre ve üzerindeki zirve kesimlerinde görülen, endemik bir tür olarak tanımlandı. Tür; mat yaprakları, mor renkli çiçekleri, dar çan biçimli (kampanulat) çiçek yapısı ve üç parçalı uzun stilusu ile aynı cins içindeki diğer türlerden ayrılıyor. Bu tanımlamayla birlikte Türkiye'deki Fritillaria türlerinin sayısı 63'e yükseldi.
adlandırma ve yayımlanan çalışma:
Yeni türün bilimsel adı, Prof. Dr. Murat Kürşat'ın eşi Damla Kürşat'a ithafen belirlendi. Bu adlandırma ile Damla Kürşat'ın ismi, Türkiye florasına ilişkin uluslararası literatürde yer aldı. Türün tanımlandığı çalışma; Prof. Dr. Murat Kürşat, Mehmet Emin Güneş, Birol Başer, Gülden Koçak ve Yakup Yapar tarafından hazırlanarak, Phytotaxa dergisinin 17 Eylül 2026 tarihli 774. cilt, 3. sayısında "Fritillaria damlana (Liliaceae), a new species from eastern Anatolia (Türkiye)" başlığıyla yayımlandı.
koruma gerekliliği:
Prof. Dr. Murat Kürşat, Muş, Bitlis, Van ve Hakkari çevresinin bitki çeşitliliği açısından önemli bir doğal laboratuvar olduğunu vurguladı. Kürşat, Muş Ters Lalesi'nin yalnızca Kurtik Dağı'nda sınırlı dağılıma sahip olduğunu, bölgede yoğun hayvan otlatmasının tür üzerinde baskı oluşturduğunu ve rüzgar enerjisi çalışmalarının genişlemesinin yaşam alanları açısından risk teşkil edebileceğini belirtti. Araştırmacı, türün korunmasına yönelik bir koruma planı hazırlanmasının gerekliliğine dikkat çekti ve bölgede yürütülen çalışmalarda başka potansiyel yeni türlerin de izlenip bilim dünyasına kazandırılmasının hedeflendiğini söyledi.
BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ (BEÜ) FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ BİYOLOJİ BÖLÜMÜ ÖĞRETİM ÜYESİ PROF. DR. MURAT KÜRŞAT
