Kültürel hafızayı güçlendirme hedefiyle kapsamlı restorasyon programı
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası’nda düzenlenen toplantıda 6 Şubat depremlerinin ardından deprem bölgesinde yürütülen restorasyon ve ihya çalışmalarına ilişkin ayrıntıları paylaştı. Ersoy, depremden etkilenen 11 ilde kültürel mirasın ihyası için bugüne kadar 24 milyar lira tutarında iş gerçekleştirdiklerini, kalan projelerin tamamlanmasıyla yatırımın 34 milyar liraya ulaşacağını bildirdi.
Kaynak dağılımı ve yürütülen işler:
Ersoy, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü aracılığıyla Bakanlığa tahsisli yapıların restorasyon proje ve uygulamaları için bugüne kadar 12 milyar 265 milyon liranin kullanıldığını, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından deprem bölgesi için ayrılan bütçenin ise 22 milyar lira olduğunu aktardı. Bakan, Vakıflar Genel Müdürlüğü programının büyük ölçüde kendi öz gelirleriyle finanse edildiğine dikkat çekti.
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü kritik noktada 79 işi tamamladı; 17 işte çalışmalar sürüyor, 4 işin ihale süreci devam ediyor. Vakıflar Genel Müdürlüğü kapsamında sözleşmeli işler ölçeğinde 377 eser/parsele ulaşılmış ve bunlardan 209u tamamlanmış durumda.
saha çalışmaları ve öne çıkan projeler:
Restorasyon çalışmaları kalelerden müzelere, camilerden hanlara, tarihi çarşılardan sivil mimarlık örneklerine kadar geniş bir alanı kapsıyor. Gaziantep Kalesi yeniden ayağa kaldırıldı; Zeugma Mozaik ve Arkeoloji Müzesi ile Gaziantep Arkeoloji Müzesi’ndeki hasarlar giderildi. Diyarbakır’da surlardan müzelere, Saint George Kilisesi’nden Zerzevan Kalesi’ne kadar çok sayıda kültür varlığında restorasyon ve koruma çalışmaları tamamlandı.
Kahramanmaraş’ta Kahramanmaraş Kalesi ziyaretçi karşılama merkezi ve çevre düzenlemesiyle birlikte tamamlanarak yeniden hizmete açıldı. Kurtuluş Mahallesi’ndeki etaplı çalışmalarla tescilli yapıların restorasyon hazırlıkları sürdürüyor; Germenicia Antik Kenti ve Belediye Çarşısı projeleri devam ediyor.
Hatay’da ise kentin tarihi dokusu bütüncül şekilde ele alınıyor. Hatay Müzesi onarım ve Gastronomi Merkezi restorasyon çalışmaları sürerken, eski belediye binasından Kurtuluş Caddesi’ndeki sivil mimarlık örneklerine kadar yüzlerce tescilli yapının projelendirilmesi yürütülüyor.
vatandaşlara ve vakıf eserlerine verilen destekler:
Bakan Ersoy, mülkiyeti vatandaşlara ait tescilli taşınmaz kültür varlıklarına sağlanan destekleri de vurguladı. Taşınmaz Kültür Varlıklarına Yardım kapsamındaki uygulamalarda 11 ilde 1.297 proje yardımı ve 311 uygulama yardımı olmak üzere toplam 1.608 taşınmaz için sözleşme imzalandığını, bu program kapsamında 2 milyar 140 milyon lirayı aşan destek sağlandığını bildirdi. Ayrıca kültür enkazının korunması, ayrıştırılması ve belgelenmesine öncelik verildiği vurgulandı.
Vakıflar Genel Müdürlüğü ile ICOMOS Türkiye Milli Komisyonu uzmanlarının yürüttüğü hasar tespitlerinde 678 vakıf kültür varlığı tek tek incelendi; 31 eserin tamamen yıkıldığı veya göçtüğü, 144 eserin ağır, 104 eserin orta, 98 eserin hafif hasarlı olduğu, 301 eserin ise depremi hasarsız atlattığı tespit edildi.
tamamlanma takvimi ve yöntemsel yaklaşım:
Bakan, deprem bölgesinde restorasyon çalışmalarının her eserin ihtiyacına göre, bilim heyetleri ve Koruma Kurulu kararları çerçevesinde yürütüldüğünü; önceliğin eserleri doğru, kalıcı ve aslına uygun yöntemlerle onarmak olduğunu belirtti. Kurumlar arası protokollerle de işlerin hızlandığı ifade edildi.
Ersoy, 2026-2027 döneminde 168 iş daha tamamlanacağını söyledi. Aynı konuşmada mevcut programa göre 2026 yılı sonuna kadar 58, 2027 içinde ise 50 işin daha tamamlanmasının planlandığını; 2026 takviminde eylül, ekim, kasım ve aralık aylarında ayrı ayrı teslimatlar öngörüldüğünü açıkladı.
gelecek hedefleri ve teşekkür:
Bakan, kültür varlıklarının belgelenmesi, dijital envanterlerin güçlendirilmesi ve yapısal risk analizleri ile eserlerin afetlere karşı daha dirençli hale getirilmesine öncelik verileceğini vurguladı. "Biz, depremden etkilenen tüm şehirlerimizi, tarihi ve kültürel değerleriyle birlikte yeniden ayağa kaldıracağız" sözünü yineleyen Ersoy, çalışmalara katkı sunan kurumlara, bilim insanlarına, mimarlara, mühendis ve restoratörlere teşekkür ederek depremlerde yaşamını yitirenleri rahmetle andı.
Toplantıya Kahramanmaraş Valisi Mükerrem Ünlüer, Vakıflar Genel Müdürü Sinan Aksu, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz ile çok sayıda vali, milletvekili, belediye başkanı ve kurum temsilcisi katıldı.
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANI MEHMET NURİ ERSOY, KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI’NDA DÜZENLENEN TOPLANTIDA, 6 ŞUBAT DEPREMLERİNİN ARDINDAN DEPREM BÖLGESİNDE GERÇEKLEŞTİRİLEN RESTORASYON VE İHYA ÇALIŞMALARINI KAMUOYUYLA PAYLAŞTI.
