Frank çizgisi ve klinik yaklaşım
Son dönemde tartışılan Frank çizgisi—kulak memesinde görülen tek veya derin kıvrım—koroner arter hastalığı ile ilişkilendirilebiliyor ancak bu bağlantı doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi anlamına gelmiyor. İstanbul Beykent Üniversite Hastanesi Kardiyoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Mustafa Hakan Dinçkal, işareti taşıyan kişilerin panik yapmadan önce aile hekiminde rutin kontrollerini yaptırmalarını öneriyor.
Frank çizgisinin dereceleri ve yorumu:
Dinçkal, Frank çizgisinin hafif kırışıktan derin yarığa kadar üç farklı derecede görülebildiğini belirtiyor. Bu bulgunun yaşla veya kulaktaki damarların inflamasyonu ile ilişkili olabileceğini ifade ediyor. Aynı kök nedenden dolayı koroner arterde inflamasyonla birlikte bu işaretin de artabileceği gözlemlenmiş; ancak tek başına "bu hastada kesin koroner arter hastalığı vardır" demek mümkün değil. Frank çizgisi, hekim için dikkat gerektiren bir uyarı işareti olarak değerlendirilmeli.
Risk takibi ve hangi tetkikler yapılmalı:
Uzman, Frank çizgisi görüldüğünde başlangıç olarak aile hekimine başvurulmasını ve kolesterol, kan şekeri ve tansiyon takibinin yapılmasını öneriyor. Eğer aile hekimi ek risk faktörleri tespit ederse hastayı kardiyolojiye yönlendirebilir. Dinçkal, özellikle LDL kolesterol düzeyiyle ilgili kritik eşiklerden ve girişim gerektiren durumlardan söz ediyor: stent takıldıysa, kalp krizi geçirildiyse, by-pass yapıldıysa, anjiyo sonrası damarlarda plak varsa veya şah damarlarında ultrasonla plak saptandıysa kolesterolün mutlaka hedef seviyelerin altına düşürülmesi gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, koroner arter hastalığı ve ek risk faktörleri olmayan kişilerde bazı yüksek LDL seviyelerine kadar (örneğin LDL 190 düzeyine kadar) farklı değerlendirmeler olabileceği belirtiliyor.
Yaşam tarzı önerileri:
Frank çizgisi tespit edildiğinde yaşam tarzı değişikliklerinin önemine dikkat çeken Dinçkal, dört ana yaşam tarzı kuralını şöyle sıralıyor: birincisi Akdeniz diyeti—sebze, zeytinyağı, balık, serbest gezen tavuk ve merada yetişmiş etler ile tam tahılların tercih edilmesi; margarin, işlenmiş et, şekerli içecekler ve paketli gıdalardan kaçınılması. İkincisi günlük en az 5–7 bin adım atmak ve haftada üç gün hafif-orta düzeyde egzersiz yapmak. Üçüncüsü vücut kitle indeksinin 25’in altında tutulması. Dördüncüsü ise gece uykusunun 7–9 saat arasında olmasıdır.
Kolesterolün dış belirtileri:
Yüksek kolesterolün bazı dış bulgularına da işaret eden Dinçkal, göz kenarlarında görülen ksantelazma adlı beyaz lekelenmelerin veya kollarda saptanan yağ nodüllerinin kolesterol yüksekliğinin göstergesi olabileceğini söylüyor. Bunun dışında dışarıdan bakarak kesin koroner arter hastalığı teşhisi koyulacak başka belirgin bir bulgu olmadığını ekliyor.
Sonuç olarak, kulakta frank çizgisi olan kişilerin bunu tek başına ciddi bir teşhis olarak görmemeleri; ancak aile hekimi üzerinden temel risk faktörlerinin düzenli takibini yaptırmaları ve gerekli durumlarda kardiyolojiye yönlendirilerek ileri tetkik ve tedaviye karar verilmesi gerektiği vurgulanıyor.
PROF. DR. MUSTAFA HAKAN DİNÇKAL
