Kötü arkadaşlık ve yanlış rol modeller çocuk suçluluğunu artırıyor
Prof. Dr. Miraç Burak Gönültaş, çocuk suçluluğunun artışında kötü arkadaşlık ilişkileri ve hatalı rol modellerin önemli rol oynadığını belirtiyor. Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Hizmet Bölüm Başkanı olan Gönültaş, görüşlerini TBMM Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonu'nda paylaştı ve İhlas Haber Ajansı'na yaptığı özel açıklamada nedenleri ile önleme önerilerini açıkladı.
Nedenler: Sosyalizasyon sorunları ve erken yaş etkisi
Gönültaş, çocuk suçluluğunun temelinde sosyalizasyon problemleri bulunduğunu vurguluyor. Bu problemlerin etkisinin 7 yaşına kadar inebildiğini, 7–12 yaş aralığının ise müdahale için kritik dönem olduğunu söylüyor. Erken yaşlarda ortaya çıkan antisosyal eğilimler zamanla "yıkıcı bozucu davranışlar"a dönüşerek ceza adalet sisteminin müdahalesini gerektirebiliyor.
Gönültaş'a göre anti sosyal davranışlar her zaman Türk Ceza Kanunu kapsamındaki suçlar değil; ancak bu davranışlar çocukların suça hazırlanmasına zemin hazırlıyor ve müdahale edilmezse ağır suçlara dönüşebiliyor.
Mevcut müdahaleler ve eksikler
Türkiye'nin çocuk suçlulara yönelik müdahalede uluslararası standartların üzerinde uygulamalara sahip olduğunu ancak asıl eksikliğin etkili önleme çalışmaları olduğunu belirtiyor. Müdahalenin yanı sıra toplum, aile, okul, arkadaş çevresi ve medyanın rolünün güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Uygulama örneği: 'Yaşam Koçlarıyla Umut Yıldızı' Projesi
Gönültaş, 2010'da Adana'da yürütülen Yaşam Koçlarıyla Umut Yıldızı Projesini aktarıyor. Projede suça karışmış çocuklardan gönüllü olanlar, aile görüşmeleri ve sosyal inceleme raporlarıyla projeye alındı. Sivil toplum desteğiyle çocuklara mobilyacılık ve demir kaynakçılığı gibi meslek eğitimleri verildi; kültürel faaliyetler ve milli değerler çalışmaları yapıldı. Her çocuk için bir yaşam koçu eşleştirildi.
Projenin etkileri ölçüldüğünde, proje sonrasındaki ilk altı aylık dönemde çocukların yaklaşık %85'inin yeniden suç işlemediği, yaklaşık %60'ının ise bir işte çalışmaya devam ettiği tespit edildi.
Kötü arkadaşlık, çeteler ve sosyal medya etkisi
Gönültaş, kötü arkadaşlıkların suçu öğrenmeyi kolaylaştırdığını; akran zorbalığı ve olumsuz arkadaşlıkların suç işleme yöntemlerinin geliştirildiği ortamlar oluşturduğunu belirtiyor. Çetelerin çocuklara suçu öğretmekle kalmayıp, vicdani rahatsızlıkları yenme yöntemleri de kazandırdığını; bunun ileride daha tehlikeli suçlara zemin hazırladığını ifade ediyor.
Ayrıca sosyal medyanın rolüne dikkat çekerek fenomenlerin ve lüks hayatı öne çıkaran paylaşımların çocuklar üzerinde özenti yarattığını, suç örgütlerinin bu eğilimleri suistimal ederek gençleri tuzağa çekmeye çalıştığını vurguluyor.
Tavsiyeler: Erken müdahale, doğru rol modeller ve beceri eğitimi
Gönültaş, çocuk suçluluğunu önlemek için üç ana alana işaret ediyor: erken tespit ve müdahale, çocukların etrafına doğru rol modeller koymak ve gençlere geleceğe yönelik beceriler öğretmek. Bu bağlamda Gönültaş, sosyal medya fenomenleri yerine milli ve başarılı örneklerin çocuklar için daha uygun rol modeller olabileceğini belirterek Selçuk Bayraktar'ı olumlu bir örnek olarak gösteriyor.
Sonuç olarak Gönültaş, ailelerin, okulların, sivil toplumun ve kamu kurumlarının koordineli müdahaleleriyle erken yaşta görülen antisosyal eğilimlerin saptanıp profesyonel destekle yönlendirilebileceğini ve böylece çocuk suçluluğunun azaltılabileceğini ifade ediyor.
Kaynak: Prof. Dr. Miraç Burak Gönültaş'ın TBMM komisyonu sunumu ve İhlas Haber Ajansı'na yaptığı özel açıklama.
Kötü arkadaş ve yanlış rol modeller çocuk suçluluğu arttırıyor
