Naklin kapsamı ve hangi tabakalar değiştiriliyor:
Kornea, gözün ön yüzündeki saydam doku olarak ışığın girişini sağlayan pencere işlevindedir. Enfeksiyon, yaralanma veya genetik nedenlerle korneada kalan izler, kalıcı ödem ya da şekil bozuklukları görmeyi bulanıklaştırabilir. Bu durumda cerrahi değerlendirmede ilk adım, bulanıklığın ne ölçüde korneadan kaynaklandığını ve hasarın hangi tabakaları etkilediğini belirlemektir.
Ameliyatta bazen korneanın tam kalınlığı değiştirilirken, bazı vakalarda sadece hasarlı iç tabaka ya da ön tabakalarla sınırlı bölümler nakledilir. Korneanın en iç tabakasının etkilendiği uygun hastalarda DMEK gibi ince tabaka nakli yöntemleri tercih edilebilir; bu yöntemde çevresel dikişlere ihtiyaç duyulmadığı için hastalarca "dikişsiz kornea nakli" olarak da araştırılır.
Hangi durumlarda tam kat nakil gündeme gelir:
Derin izlerin veya yapısal bozuklukların korneanın bütün kalınlığını etkilediği durumlarda tam kat (penetran) nakil gerekebilir. Geçirilmiş enfeksiyonlardan kalan derin izler, travma sonrası oluşan hasarlar, ileri keratokonus ve katarakt ameliyatı sonrası kalıcı kornea ödemi gibi tablolar tam kat nakli değerlendirilmesini gerektirebilir.
Ameliyat öncesi değerlendirme ve alternatif tedaviler:
Medicana Ataşehir Hastanesi Göz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Şehvar Nefesoğlu ameliyat öncesinde korneayla birlikte retina ve görme sinirinin de değerlendirildiğini belirtiyor. Çünkü görme kaybının kaynağı yalnızca kornea olmayabilir; retina hastalığı, görme siniri hasarı veya glokom gibi eşlik eden durumlar, ulaşılabilecek görme düzeyini sınırlayabilir.
Keratokonus tanılı hastalarda tedavi planı hastanın yaşı, günlük yaşamda görme fonksiyonunun ne ölçüde etkilendiği ve hastalığın ilerleme durumuna göre oluşturuluyor. Gözlük veya kontakt lensle yeterli görme sağlanıyorsa izlem sürdürülür; uygun hastalarda çapraz bağlama (cross-linking) veya kornea içi halka uygulamaları tercih edilebilir. Kornea nakli, diğer seçeneklerle yeterli görme elde edilemediğinde gündeme gelir.
İyileşme süreci, görmenin netleşmesi ve takip:
Ameliyattan sonra görmenin ne zaman netleşeceği kişiden kişiye değişir. İlk günlerde batma, sulanma ve ışığa karşı hassasiyet sık görülür. Görünün toparlanma süresi ise uygulanan yönteme ve gözün bireysel iyileşme yanıtına bağlıdır.
Tam kat nakilde korneanın iyileşirken aldığı şekil ve kullanılan dikişlerin varlığı astigmatizmayı etkileyebilir; bu nedenle ilk haftalarda ölçülen görme düzeyi sonraki kontrollerde değişebilir. Dikişler muayene bulgularına göre aşamalı olarak alınır ve gözlük veya kontakt lens ihtiyacı bu süreçte yeniden değerlendirilir. Hekim, işe dönüş, araç kullanma ve spor planlarını kontroller doğrultusunda yönlendirir.
Ameliyat sonrası özel uyarılar ve doku temini:
Korneada kullanılan donör dokular, göz bankaları aracılığıyla temin edilir; donörün sağlık geçmişi, enfeksiyon taramaları ve dokunun nakle uygunluğu değerlendirilir. Ameliyat tarihi, uygun dokunun temini ve hastanın klinik durumuna göre planlanır. Bazı ameliyatlarda göz içine hava veya gaz uygulanması gerekebilir; bu durumlarda uçuş planı hekime danışılmalıdır.
Kontrollerde nakledilen dokunun saydamlığı, göz içi basıncı ve varsa dikişlerin durumu izlenir. Damlaların kullanım süresi nakil yöntemine ve gözün durumuna göre belirlenir. Görmede yeni bir bulanıklık, gözde ağrı veya kızarıklık ya da ışığa karşı artan hassasiyet görüldüğünde gecikmeden göz hekimine başvurulması gerektiği özellikle vurgulanıyor.
MEDİCANA ATAŞEHİR HASTANESİ GÖZ HASTALIKLARI UZMANI OP. DR. ŞEHVAR NEFESOĞLU