Kömür ocağında yazın en zorlu mesaisi
Yozgat'ın Çekerek ilçesi Demircialan köyünde, Güneydoğu Anadolu'dan gelen mevsimlik işçi aileler yazın en sıcak günlerinde meşe kömürü üretimi için bir araya geliyor. Kilometrelerce yol kat eden aileler, ormandan topladıkları meşe odunlarını piramit biçimindeki ocaklara yerleştirip örtme ve yakma sürecini başlatarak günlük kazanç mücadelesi veriyor.
Gün ışığıyla başlayan yoğun mesai:
Çalışma, günün ilk ışıklarıyla başlıyor; işçiler dağlık arazide meşe odununu seçip kesiyor, taşıyor ve özenle torluk adı verilen piramit ocaklara diziyor. Odunlar dizildikten sonra üzerleri çalı, çırpı ve toprakla kapatılıyor ve içeride kontrollü olarak tutuşma başlatılıyor. Yakma işlemi genellikle günlerce, içten içe süren bir duman nöbetiyle devam ediyor; ocakların 24 saat gözetimi gerekiyor.
Bu süreçte ocaklardan çıkan yoğun duman ve kömür isi, çalışmayı hem fiziksel olarak zorlaştırıyor hem de yaşam alanlarını etkiliyor. İşçiler hem doğayla hem de zamanla yarışıyor; hazırlık, yakma ve soğutma adımları dikkat ve tecrübe ister.
Aile düzeni, tandır ekmeği ve belirsiz kazanç:
Üretim alanına kurulan çadırlarda yaşayan aileler arasında keskin bir görev paylaşımı bulunuyor: erkekler ormandan odun kesimi ve ocakların nöbetine odaklanırken, kadınlar yaşam alanlarını düzenleyip toprak tandırlarda ekmek pişiriyor. Tandırda pişen ekmeğin dumanla karışan kokusu, ağır çalışma koşulları içinde mütevazı bir gündelik ritüel oluşturuyor.
Hüseyin Vuran çalışmanın başlangıcını ve zorluklarını şöyle özetliyor: 'Kesim yapıyoruz, kömür yapıyoruz. Sahadan kesiyoruz, ocağa çekiyoruz, topraklıyoruz. Sönünce çıkartıyoruz. Zorluğu çoktur. 15-16 senedir bu işi yapıyoruz. Meslek olmayınca mecburen bu işi yapıyoruz. Bazen kar bazen zarar oluyor. Kazancı belli olmuyor. Herkes ailesi çocuğuyla geliyor. Burada 8 aileyiz, hepimiz akrabayız. Tandırda da ekmeğimizi yapıyoruz.' Vuran, işin genellikle Mart-Nisan döneminde başladığını belirtiyor.
Uzun vardiyalar, yüksek sıcaklık ve duman maruziyeti işin fiziksel yükünü artırıyor; aynı zamanda üretimin ekonomik sonucu belirsiz olduğu için ailelerin gelirleri dalgalanabiliyor. Meşe kömürü üretimi, hem emek yoğun hem de risklerle dolu bir sezonluk uğraş olarak Demircialan köyünde süregiden bir geçim kaynağı olmaya devam ediyor.
YOZGAT’IN ÇEKEREK İLÇESİNE BAĞLI DEMİRCİALAN KÖYÜ, GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ’NDEN GELEN MEVSİMLİK İŞÇİLERİN ZORLU EKMEK MÜCADELESİNE EV SAHİPLİĞİ YAPIYOR.
