10 Ekim Dünya Ruh Sağlığı Günü ve 2026 temasının mesajı
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 10 Ekim Dünya Ruh Sağlığı Günü'nün 2026 teması olarak 'Lived experiences heard: real voices, real change' ifadesini seçti. Türkçeye 'Yaşanmış deneyimler duyulsun: gerçek sesler, gerçek değişim' şeklinde çevrilen tema, ruhsal sorunları bizzat yaşayan kişilerin deneyimlerinin hem duyulması hem de hizmet ve politika yapımında esas alınması gerektiğini öne çıkarıyor.
Uzman görüşü: deneyimi dinlemek tedavinin parçasıdır:
Liv Hospital Ulus Psikiyatri Uzmanı Dr. Kenan Temiz, ruh sağlığı yaklaşımında yalnızca tanı ve belirtilerin değil, kişinin kendi anlattıklarının da dikkate alınmasının önemine işaret etti. Dr. Temiz, 'Ruhsal olarak zorlanan kişinin yaşadıklarını paylaşabilmesi ve ihtiyaç duyduğunda destek alabilmesi sağlıklı bir toplumun önemli göstergelerinden biridir' diyerek, dinlemenin terapi ve bakım sürecindeki rolünü vurguladı.
Uzman, aynı tanıya sahip kişilerin farklı süreçler yaşayabildiğini belirterek kişiye özgü değerlendirme çağrısında bulundu: 'Ruhsal sorunlarda herkes aynı belirtileri aynı şekilde yaşamaz. Bu nedenle kişinin kendi deneyimini anlatabilmesi ve sağlık profesyonelinin bu deneyimi dikkate alması çok değerlidir.'
Hangi belirtiler uyarıcıdır ve ne zaman destek gerekir:
Dr. Temiz'e göre yaşamın farklı dönemlerinde stres, kaygı veya üzüntü normal karşılanabilir, önemli olan bu durumların süresi ve günlük yaşama etkisi. Sürekli kaygı hali, uzun süren mutsuzluk, ilgi azalması, sosyal hayattan uzaklaşma, uyku ve iştah değişiklikleri, dikkat sorunları veya sorumlulukları yerine getirmekte zorlanma gibi belirtiler kişinin destek aramasını gerektirebilir. Bu belirtiler uzuyor ve işlevselliği bozuyorsa profesyonel değerlendirme öneriliyor.
Uzman, belirtilerin görmezden gelinmemesi gerektiğini vurguladı ve erken değerlendirme ile müdahalenin önemine dikkat çekti.
Toplumsal önyargılar ve yardım aramanın normalleştirilmesi:
Ruh sağlığına ilişkin damgalama ve önyargıların, kişilerin profesyonel destek aramasını geciktirebildiğini belirten Dr. Temiz, 'Bir kişinin ruhsal olarak zorlandığını ifade etmesi güçsüzlük değildir' diyerek yardım istemenin bir güç göstergesi olduğunu söyledi. Saklama veya yalnız mücadele etme algısının, tedaviye erişimi zorlaştırdığına dikkat çekti.
DSÖ temasının bir diğer hedefi de kişilerin deneyimlerini paylaşabilecekleri, yargılanmadan dinlenebilecekleri ve ihtiyaç olduğunda destek alabilecekleri alanlar oluşturmak. Dr. Temiz, bu tür alanların hem bireyler için koruyucu hem de hizmetlerin daha erişilebilir ve duyarlı hale gelmesi için kaynak olduğunu belirtti.
10 Ekim Dünya Ruh Sağlığı Günü, yalnızca farkındalığı artırma değil; aynı zamanda ruhsal sorun yaşayan kişilerin seslerinin duyulması ve toplumdaki önyargıların azaltılması için fırsat sunuyor. Dr. Temiz, ruh sağlığının genel sağlığın ayrılmaz bir parçası olduğunun altını çizerek, dinlemenin ve deneyimleri dikkate almanın gerçek değişimin anahtarı olduğunu ifade etti.
LİV HOSPİTAL ULUS PSİKİYATRİ UZMANI DR. KENAN TEMİZ
