Kırıkkale'li öğrenci TÜBİTAK destekli proje ile insan‑bozayı çatışmasını bilimsel yöntemle inceliyor
Kırıkkale Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Biyoloji Bölümü 3. sınıf öğrencisi Şeyma Nur Karabekir, çocukluğunda tanıklık ettiği ayı saldırılarından yola çıkarak hazırladığı proje ile insan‑bozayı çatışmasını bilimsel verilerle çözmeyi hedefliyor. Proje, TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı ile Kırıkkale Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) koordinasyonu tarafından desteklenecek.
Proje kapsamı ve uygulama yöntemleri
Karabekir’in danışmanlığını üstlenen Prof. Dr. Nursel Baydemir ile yürütülen çalışma kapsamında Batı Karadeniz’de saha çalışmaları başlatıldı. Proje ekibi, Zonguldak, Karabük, Bartın, Kastamonu ve Sinop illerinde geniş çaplı tarama faaliyetleri yürütecek.
Saha çalışmalarında kullanılacak başlıca yöntemler arasında fotokapanlar ile davranış ve yerleşim yeri kullanımının izlenmesi ile dışkı analizleri yoluyla boz ayıların beslenme alışkanlıklarının tespit edilmesi yer alıyor. Toplanacak bilimsel veriler, ayıların yerleşimlere inme nedenlerinin zamansal ve mekânsal dağılımını ortaya koymayı amaçlayacak.
Amaçlar: hem yerel halkın hem de ayıların korunması
Projenin yürütücüsü Şeyma Nur Karabekir, amaçlarını şu ifadelerle özetledi: "İnsanla ayı karşı karşıya geldiğinde neden sorunlar ortaya çıkıyor ve nasıl çözümler sunabiliriz, bunlar üzerine çalışıyoruz. Fotokapanlarla ayıların köye iniş nedenlerini, dışkı analizleriyle ise beslenme alışkanlıklarını tespit edeceğiz. Böylece köylülerin tarımsal faaliyetleri ekonomik açıdan, ayıların ise sağlığı korunmuş olacak."
Çalışma sonucunda yöre halkıyla görüşmeler yapılarak bilgilendirme ve farkındalık faaliyetleri düzenlenmesi; hayvanı korkutmaya yönelik yanlış uygulamaların önüne geçilmesi hedefleniyor.
Uzman değerlendirmesi: çatışmanın temel nedeni habitat tahribatı
Proje Danışmanı Prof. Dr. Nursel Baydemir, insan-yaban hayatı çatışmasının temelinde doğanın tahrip edilmesinin yattığını vurguladı: "Ayıların yayılış gösterdiği alanlarda sürekli bir çatışma yaşanıyor. Yaşam alanları tahrip edilen ve habitatı parçalanan ayılar, mecburen yakın buldukları köylerde tarlalara ve kovanlara zarar vererek insanları ekonomik yönden etkiliyor. Amacımız, mevcut ekolojik çalışmalara ilave olarak bu çatışmanın nedenlerini ve zamanlamasını araştırmak. Zonguldak’tan başlattığımız çalışmalarla hem ayı popülasyonunu korumayı hem de insanların ekonomik kayıplarını önleyerek bölge halkını rahata erdirmeyi amaçlıyoruz."
Proje, saha verileriyle insan‑doğa etkileşimini daha iyi anlamayı ve hem yaban hayatı korumasına hem de yerel ekonomik çıkarların korunmasına yönelik uygulanabilir çözüm önerileri geliştirmeyi hedefliyor.
KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK VE DOĞA BİLİMLERİ FAKÜLTESİ BİYOLOJİ BÖLÜMÜ 3. SINIF ÖĞRENCİSİ ŞEYMA NUR KARABEKİR, ÇOCUKLUĞUNDA TANIKLIK ETTİĞİ AYI SALDIRILARINDAN YOLA ÇIKARAK HAZIRLADIĞI BİLİMSEL PROJEYLE İNSAN-BOZAYI ÇATIŞMASINI BİTİRMEYİ HEDEFLİYOR.
