kentlere üç temel talep getirildi:
Antalya'da düzenlenen COP31 oturumunda konuşan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı ve Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği Başkanı Cemil Tugay, kentlerin aşırı sıcaklarla mücadelede merkezi kurumlara bağımlı kalmadan hareket edebilmesi gerektiğini vurguladı. Oturum, Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Ofisi, Wellcome ve Dünya Ekonomik Forumu temsilcilerinin katılımıyla İrlanda-AB Pavyonu'nda gerçekleştirildi; konuşmacılar arasında Oliver Schmoll, Arthy Hartwell ve Judith Moore yer aldı.
kentlerin koruyucu tabakası inceliyor:
Tugay, kentleri insan vücuduna benzeterek ağaç, gölgelik, su kaynakları ve yeşil alanların kentin "derisi" olduğunu söyledi. Cerrah bir geçmişe sahip olduğunu belirten Tugay, tıptaki temel bilgiden hareketle kentin koruyucu tabakasının zayıflaması durumunda tüm yaşam alanlarının risk altına girdiğini ifade etti. Bu tespitin ardından İzmir'de yeşil örtü ve gölge alanlarının korunması ile su kaynaklarının güçlendirilmesinin öncelikli olduğunu belirtti.
kırılgan gruplar ve yerel müdahale öncelikleri:
Tugay, sıcak hava dalgalarının sağlık sistemine getirdiği yükün ağırlaştığını, özellikle kalp ve göğüs hastalıkları olanlar, yalnız yaşayan yaşlılar, açık havada çalışan işçiler, hamileler ve çocukların daha yüksek risk altında bulunduğunu söyledi. Yerel yönetimlerin bu gruplarla ilk karşılaşan kurumlar olduğuna dikkat çekerek hazırlığın sokak ve mahalle düzeyinden başlaması gerektiğini vurguladı. Tugay'a göre koruyucu önlemler, otobüs durakları, yoğun yaya güzergahları ve sık kullanılan sokaklara yerleştirilecek gölgelikler ve su kaynakları ile doğrudan hayat kurtarabilir.
İzmir örneğinde İzmir95 Erken Çocukluk Programı ve İzmir Planlama Ajansı çalışmalarının sıcaklık riskinin tespitinde nasıl kullanılabildiğine dair örnekler paylaşıldı. İzmir95 kapsamında yapılan ev ziyaretleri gebeliğin yedinci ayından bebeğin bir yaşına kadar sürüyor; Tugay bu ziyaretleri risk haritalaması için önemli bir imkan olarak nitelendirdi. Planlama Ajansı ise sıcaklık, gölgelik ve yeşil örtü verilerini nüfus bilgileriyle haritalandırarak öncelikli mahalleleri belirleyebildiklerini aktardı.
üç talebin detayları ve uygulanabilir adımlar:
Antalya oturumunda Tugay kentler adına üç ana talebi sıraladı. Birincisi, kentlerin erken uyarı verilerine ve finansman kaynaklarına doğrudan erişim imkânının sağlanması; ikincisi, Avrupa Sıcak Hava Dalgaları Planı'nın AB üyesi olmayan kentleri de kapsayacak biçimde açık hale getirilmesi; üçüncüsü, iyi fikirlerin kamu ve özel sektör yatırımcıları tarafından fonlanabilecek projelere dönüştürülmesine yardımcı olunması gerektiği yönündeydi. Tugay bu taleplerin Cork'ta düzenlenen İklim ve Sağlık Belediye Başkanları Zirvesiyle başlayan diyaloğun uluslararası iklim gündemine taşınması anlamına geldiğini söyledi.
Pratik uygulama önerileri arasında erken uyarı sistemlerinin salt duyuru yapmaktan öteye geçmesi öne çıktı: sıcaklık uyarısı geldiğinde serinleme alanlarının otomatik açılması, risk altındaki kişilerin telefonla aranması, çalışma saatlerinin yeniden düzenlenmesi ve yoğun maruz kalınan noktalara gölgeliklerin yerleştirilmesi gibi adımlar gündeme alındı. Tugay, özellikle inşaat, tarım ve belediye hizmetleri gibi açık alanda çalışan kesimler için çalışma saatlerinin yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirtti.
koordinasyon, veri erişimi ve finansman sorunları:
Tugay, uygulamada yaşanan aksaklıkların üç temel sebebi olduğunu söyledi: kurumlar arası koordinasyon eksikliği, yerel yönetimlerin risk altındaki kişilere ilişkin verilere erişememesi ve finansmanın kısa vadeli olması. Meteoroloji uyarı yapıyor, sağlık sistemi hastaları tedavi ediyor, belediyeler sokakları yönetiyor; ancak bu üç bileşen arasında eş zamanlı ve etkili bir koordinasyon sağlanmadığında önlemler yeterince uygulanamıyor. Bu nedenle veri paylaşımı ve ortak işleyiş mekanizmalarının kurulması gerektiğini vurguladı.
Tugay, yerel ölçekte toplanacak verilerin sıcak hava dalgalarının etkilerini ölçmede ve gelecekteki krizlere hazırlıkta belirleyici olacağını söyledi. İzmir'de yalnız yaşayan yaşlıların tespit edilmesi ve yoksulluk yaşayan yurttaşların ev koşullarının değerlendirilmesi gibi adımların doğrudan müdahale planlarına kaynak sağlayacağını belirtti. Kentteki su kaynaklarının düzenli kontrolünün de krizlere hazırlıkta önem taşıdığını ekledi.
Son olarak Tugay, kentlerde yeni yaşam ve ortak kullanım alanları oluşturulurken sosyal ihtiyaçların gözetilmesi gerektiğini, bu alanların yalnızca gölgelik ve serinleme amaçlı değil aynı zamanda sosyal destek ve enerji-su ihtiyaçlarını karşılayacak biçimde düzenlenmesi gerektiğini ifade etti. Tugay'a göre iklim mücadelesinin başarısı, korunan hayatlar ve azaltılan eşitsizliklerle ölçülmelidir.
İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI CEMİL TUGAY, COP31 KAPSAMINDA DÜZENLENEN OTURUMDA KENTLERİN AŞIRI SICAKLARLA MÜCADELE EDEBİLMESİ İÇİN AVRUPA ÜLKELERİNE ÜÇ ÇAĞRIDA BULUNDU.
