Keneler sadece KKKA değil, yüzlerce hastalığın ve geçici felcin taşıyıcısı olabilir
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi (TOGÜ) Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Adem Keskin, Türkiye'de insanlardan en sık toplanan kene türünün Hyalomma marginatum olduğunu ve bu türün Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) için önemli bir vektör olduğunu belirtti. Keskin, kenelerin yaklaşık 200 farklı hastalıkla ilişkili olabileceğine ve bazı vakalarda geçici felçlere yol açabildiğine dikkat çekti.
Türkiye'deki tür dağılımı ve sayısal veriler
Keskin, Türkiye'de bugüne kadar 56 farklı kene türünün tespit edildiğini, bunların yaklaşık 20'sinin insanlardan kan emebildiğini söyledi. İnsanlar üzerinden toplanan kenelerin yaklaşık %70-80'ini Hyalomma marginatum türünün oluşturduğunu vurguladı ve bu türün ülkemizde KKKA'nın en önemli vektörlerinden biri olarak kabul edildiğini belirtti.
Farklı türler, farklı hastalıklar
Kenelerin sadece KKKA ile ilişkilendirilmemesi gerektiğini söyleyen Keskin, farklı kene türlerinin farklı patojenleri taşıdığını aktardı. Örneğin Rhipicephalus sanguineus adlı türün Rickettsia conorii bakterisini taşıyarak insanlarda riketsiyoz hastalıklarına yol açabildiğini; Karadeniz Bölgesi'nde yaygın olan Ixodes ricinus türünün ise Borrelia bakterisini taşıyarak Lyme hastalığına neden olabileceğini ifade etti. Keskin, Avrupa'da Ixodes ricinus kaynaklı kene ensefalit vakalarının daha yaygın gözlemlendiğini ve Dermacentor reticulatus türünün riketsiyoz vakalarında rol oynayabildiğini de sözlerine ekledi.
Konak spesifikliği ve insan sağlığı
Keskin, bazı kene türlerinin yalnızca belirli konaklar üzerinde yaşam gösterdiğini vurgulayarak, "Konak spesifikliği dediğimiz durum söz konusudur. Örneğin Ixodes arboricola isimli kene türünü sadece kuşlar üzerinde görebilirsiniz. İnsanlarda ya da çiftlik hayvanlarında göremezsin. Dolayısıyla insan ve çiftlik hayvanı sağlığını doğrudan ilgilendiren bir tür değildir" dedi.
Kene kaynaklı nörolojik etkiler ve alerji
Kenelerin yalnızca patojen taşımadığını, bazı nörolojik sorunlara da yol açabildiğini belirten Keskin, özellikle kulak arkası ve kulak içi gibi hassas bölgelerde tutunan kenelerin geçici felçlere neden olabileceğini söyledi. Kenenin salgıladığı tükürük sıvısının sinir dokularında geçici hasara yol açabildiğini ifade ederek, bu tür vakaların yüz sinirlerine yakın bölgelerden çıkarılan kenelerde zaman zaman görüldüğünü aktardı.
Bazı kişilerde kene tükürüğüne karşı ciddi alerjik reaksiyonların gelişebildiğini, insanlarda ve hayvanlarda kısmi felç vakalarının görülebildiğini belirten Keskin, özellikle koyunlarda görülen ve "tick paralysis" olarak adlandırılan kene felcinin önemli bir sağlık sorunu olduğunu, ancak bu vakaların Türkiye'de nadir olduğunu sözlerine ekledi.
Vatandaşlara uyarı
Keskin, kene temasına karşı vatandaşların dikkatli olması gerektiğini vurguladı.
PROF. DR. ADEM KESKİN;
