Kemeraltı'nda geleneksel zanaatın ısrarı
İzmir'in Tarihi Kemeraltı Çarşısı, bıçakçılık, sıcak demirciliğe ve geleneksel çalgı yapımına ev sahipliği yapan kent hafızasının önemli merkezlerinden biri olmaya devam ediyor. Bu zanaatlar, kuşaklar boyunca aktarılan bilgi ve emekle ayakta kalırken, İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından 22 yıldır verilen Tarihe Saygı Yerel Koruma Ödülleri hem görünürlük sağlıyor hem de ustalara moral ve destek sunuyor.
22 yıllık destek:
Ödüller, yalnızca tarihi binaların restorasyonunu değil, o mekanlara ruh veren ustaların ve somut olmayan kültürel mirasın korunmasını da kapsıyor. Belediye desteği sayesinde Kemeraltı'ndaki atölyeler, geleneksel üretim tekniklerini ve öğretim faaliyetlerini sürdürme imkânı buluyor. Bu destek, zanaatların birer geçim kaynağı olmanın ötesinde kentin kimliğini taşıyan yaşayan miraslar olarak görülmesini sağlıyor.
ustaların hikâyeleri:
Sami Hosseini örneğinde görüldüğü gibi bu mekânlarda başlayan yolculuklar uluslararası boyuta ulaşıyor. 1986 doğumlu Hosseini, 10 yaşında tanıştığı defi yaklaşık 30 yıldır çalıyor ve 26 yıldır eğitmenlik yapıyor. 2012'de İzmir'e gelerek Ege Üniversitesi Devlet Türk Musikisi Konservatuvarı Çalgı Yapımı Bölümü'ne yönelen sanatçı, 2013'te Ahura Ritim Topluluğu'nu kurdu, 2016'da Defxane atölyesini açtı ve 2023'te Lévni Band ile Kemeraltı'nın çok kültürlü yapısını sahneye taşıdı. Hosseini, atölyesini konser, workshop ve eğitim merkezine dönüştürerek hem yerel hem uluslararası işbirliklerine imza atıyor ve Almanya, Hollanda, Amerika ile Japonya'ya def gönderiyor.
bıçakçılık ve gelecek kaygısı:
Hasan Ergenay, 1950 Denizli Yatağan doğumlu ve çocuk yaşta babasının yanında öğrenerek Kemeraltı'nda geleneksel bıçakçılığı sürdüren ustalardan. Ergenay, el işçiliğiyle yapılan boynuz saplı ve tamamen elde üretilen bıçakların fabrikasyon üretimle ikame edilemeyeceğini vurguluyor. Japonya örneğine atıfla, geleneksel ustaların devlet politikalarıyla desteklendiği yerlerde mesleğin sürdürüldüğünü; Türkiye'de ise çırak yetiştirme konusunda ciddi sıkıntılar yaşandığını belirtiyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin ödülünün mesleğinin hâlâ değer gördüğünü hissettirmesi, onun için önemli bir motivasyon kaynağı.
sıcak demirciliğin üç kuşağı ve atölye dönüşümleri:
Akdemir ailesinden Ali, Ömer ve 3. kuşak temsilcisi Süleyman, Kemeraltı'nda sıcak demirciliği sürdüren son nesiller arasında. Sabahın erken saatlerinde atölyelerini açan ustalar, baltadan kebap şişine, tarım aletlerinden film ve oyun sektörü için üretilen savaş aletlerine kadar geniş bir ürün yelpazesi sunuyor. Süleyman Akdemir, Diriliş Ertuğrul ve Kuruluş Osman gibi dönem projeleri ile cosplay ve koleksiyon pazarına yönelik aslına uygun üretimler yaptıklarını; ayrıca atölye içi workshop ve eğitimlerle mesleği yeni kuşaklara aktarmaya çalıştıklarını anlatıyor. Aile atölyeleri, internet ve sosyal medya aracılığıyla Almanya, Belçika ve Hollanda başta olmak üzere yurtdışına da ulaşıyor.
yaşayan mirasın korunması ve gelecek perspektifi:
Kemeraltı'nın son ustaları, yılların birikimini yaşatmak için üretmeye devam ederken belediyenin verdiği ödüller somut olmayan kültürel mirasın görünür olmasına katkı sağlıyor. Çekiç sesleri, ahşap kokusu, demir ateşi ve enstrüman tınıları çarşının hem gündüz hem gece yaşayan bir kültür merkezi olmasını besliyor. Yerel yönetimlerin desteklerinin artması ve ortak projelerin çoğalması, bu zenginliğin genç kuşaklara aktarılmasında belirleyici rol oynayacak ve Kemeraltı'nın özgün kimliğini korumaya hizmet edecek.
ÖMER AKDEMİR
