Gaziantep'in nemli mağaralarında süren bir zanaat:
Şahinbey ilçesinde üretimini sürdüren kendir ustası Mehmet Ali Macık, yıllara yayılan bir geleneği tek başına yaşatıyor. Haber metinlerinde kimi yerde 72, başka satırlarda 76 olarak yer alan yaş bilgilerine karşın Macık, kendisinin '73 yaşındayım' dediğini belirtiyor; fakat herkesin üzerinde durduğu ortak nokta, onun bu mesleği 67 yıldır severek yapıyor oluşu.
Mağara içinde kurduğu çalışma alanında, nemli ortam sayesinde ipliklerin daha düzgün ve dayanıklı çıktığını söyleyen Macık, babasından devraldığı yöntemi el emeğiyle sürdürüyor. Ürettiği ipler, Anadolu'nun çeşitli kullanım alanlarında hâlâ talep görüyor.
Çıkrık, iplik ve kullanım alanları:
Mağaranın içinde kullanılan ahşap tezgâhlara halk arasında çıkrık deniyor. Bu tezgâhların başında elle işlenen kendir, farklı kalınlıklarda ipliklere dönüşüyor. Üretilen ipler; file, hamak, balık ağı yapımı ve çeşitli malzemelerin bağlanmasında kullanılıyor. Macık ayrıca tütün ipi, köşker ipi ve hamal ipi gibi adlarla anılan türleri de ürettiğini, hayvan bağlamak için özel kendir hazırlandığını anlatıyor.
Usta, üretimin bir kısmını Gaziantep'in tarihi çarşısındaki Almacı Pazarı esnafına verdiğini ve bu sayede iplerinin Türkiye'nin dört bir yanına gönderildiğini ifade ediyor. Böylece hem ekonomik geçim sağlanıyor hem de ürünler geleneksel ihtiyaçlara cevap veriyor.
Mesleğin geleceği ve teknolojiyle rekabet:
Macık, kendisini 'mesleğin son ustası' olarak nitelendiriyor ve öğretmek istediğini ancak talep olmadığını söylüyor. Günümüzde makinelerin üretimi artırması ve maliyet avantajı sağlaması nedeniyle el yapımı kendirciliğin geri çekildiğini vurguluyor; örneğin, usta burada 30 kilogram ip üretebiliyorsa, makinelerin 200-300 kilogram arası üretim yaptığını belirtiyor.
Teknolojiye direnç gösterdiğini söyleyen Macık, yine de işi bırakmayı düşünmüyor. Onun bakışında bu iş sadece gelir kaynağı değil, aynı zamanda yüzlerce yıllık bir kültürel mirasın parçası. Öğretmek isteyen olursa bilgilerini aktarmaya hazır olduğunu, fakat şu an için bu geleneğin yok olmaması için kendi çabasıyla üretime devam ettiğini ifade ediyor.
Gaziantep'te nemli mağaralarda, çıkrıkların başında işlenen kendir üretimi, hem zorlu koşulları hem de makinelere kıyasla düşük verimiyle çağın gerisinde kalsa da yerel hafızada önemli bir yer tutuyor. Mehmet Ali Macık'ın 67 yıllık emeği, bu hafızanın canlı kalmasını sağlıyor.
Gaziantep'teki son kendir ustası 67 yıldır mesleğini aşkla sürdürüyor
