iadelerin tanıtımı ve sergi açılışı:
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Amerika Birleşik Devletleri'nden iadesi sağlanan 100 Anadolu kökenli kültür varlığını İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nde tanıttı ve aynı programda "Kaçış Yok: Boubon" sergisinin açılışını gerçekleştirdi. Basın toplantısında Bakan Ersoy, eserlerin geri getirilmesinde bilimsel çalışmalara ve uluslararası iş birliğine vurgu yaptı.
Programda Manhattan Bölge Savcı Yardımcısı Matthew Bogdanos da yer aldı. Heyet, müze içinde getirilen eserleri inceleyip uzmanlardan bilgi aldı. Bakan Ersoy, iadenin sadece fiziksel bir taşınma olmadığını; eserlerin ait oldukları kültürel bütünlük içinde yeniden değerlendirilmesinin amaçlandığını belirtti.
iade süreçlerinde bilimsel kanıt ve uluslararası iş birliği:
Mayıs 2026'da ABD'de satışa çıkan Anadolu kökenli eserler için Bakanlık harekete geçti. Hazırlanan bilimsel veriler ve arşiv belgeleri Manhattan Bölge Savcılığı ile ABD İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi HSI ile paylaşıldı; yürütülen çalışmalar sonucunda satış durduruldu ve iadeler sağlandı. Ersoy, bu sürecin arkeolojik kayıtlar, eski koleksiyon kayıtları ve hukuki belgelerin bir araya getirilmesiyle mümkün olduğunu vurguladı.
Bilimsel analizler arasında toprak ve kurşun izotop çalışmaları ile kaide-heyke l bağlantılarının karşılaştırılması yer aldı. Bu çalışmaların yürütülmesinde Prof. Dr. Ernst Pernicka ve ilgili arkeometri laboratuvarlarının katkıları Bakan tarafından özellikle anıldı.
örtüşen örnekler: Horoztepe, Düver ve Aphrodisias:
İade edilen 100 eser arasında Tokat Erbaa'daki Horoztepe kökenli 40 parça öne çıkıyor. MÖ 2300-2000 tarihlendirilen bu grubun Erken Tunç Çağı Anadolu'sunda gelişmiş metal işçiliğini yansıttığı belirtildi. Grup içinde törensel müzik aletleri, silahlar ve metal kaplar bulunuyor; eserlerin biçim ve üretim özelliklerinin karşılaştırılmasında Prof. Dr. Tahsin Özgüç'ün çalışmalarından yararlanıldı.
Diğer önemli grup Burdur Düver Köyü kökenli 44 pişmiş toprak mimari levhadan oluşuyor. Arkaik Dönem'e, MÖ 6. yüzyıla tarihlenen bu levhaların üslup ve bezeme özellikleri benzer örneklerle karşılaştırıldı ve arşiv kayıtları üzerinden dağılımı izlendi. Bakanlık, daha önce 2022, 2024 ve 2025 yıllarında gerçekleştirilen iadelerin ardından J. Paul Getty Müzesi koleksiyonundan da parçaların ülkeye kazandırıldığını açıkladı.
Aphrodisias Antik Kenti'ne ait bir portrenin iadesinde ise 1976 tarihli olay yeri tutanağı belirleyici oldu. Tutanaktaki ifadeler, arkeolojik verilerle birleştirilerek portrenin kentle bağlantısının ve izlediği yolun aydınlatılmasına katkı sağladı.
boubon sergisi: parçalanan heykeller yeniden buluştu:
"Kaçış Yok: Boubon" sergisi, Burdur Gölhisar İbecik Köyü yakınlarındaki Boubon Antik Kenti'nden kaçırılan bronz heykellerin yıllar içinde dağılan parçalarını bir araya getiriyor. Sebasteion'da yer alan ve Roma imparatorları ile imparatorluk ailesini onurlandıran heykellerin 1960'larda kaçak kazılarla parçalanıp yurt dışına çıkarıldığı; baş, gövde ve uzuvların farklı ülke ve koleksiyonlara dağıldığı kaydedildi.
Boubon eserlerinin iz sürme çalışmaları Prof. Dr. Jale İnan'ın araştırmalarıyla başladı; yazıt ve kaide değerlendirmeleri ile yurt dışındaki buluntuların karşılaştırılması bugünkü iade çabalarına bilimsel temel oluşturdu. Gazeteci Özgen Acar ile The New York Times yazarları Graham Bowley ve Tom Mashberg'in çalışmalarının da sürece katkı sağladığı Bakan tarafından belirtildi.
Boubon vakasında köy sakinlerinin görgü tanıklıkları, eski fotoğraflar, müze kayıtları ve bilimsel analizler birlikte değerlendirildi. Örneğin Marcus Aurelius heykelinin ayak kalıbı ile kaidedeki oyukların uyumu somut bulgulardan birini oluşturdu.
Bakan Ersoy, iade sürecine katkı veren başta Manhattan Bölge Savcılığı ve HSI olmak üzere kurum ve kişilere, Dışişleri Bakanlığı ve Türkiye'nin New York Başkonsolosluğu'na, eserlerin ücretsiz ve güvenli taşınmasını sağlayan Türk Hava Yolları'na teşekkür etti. Ersoy, "Amacımız eserleri bir vitrinden alıp başka bir vitrine koymak değil; hikâyeleri ve ait oldukları kültürel bütünlük içinde onları yeniden değerlendirebilmektir" sözlerini yineledi.
Sonuç olarak, iade edilen 100 parça hem arkeolojik araştırmalara yeni veri sağlıyor hem de Türkiye'nin kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelede bilimsel, hukuki ve diplomatik alanları bir arada yürüttüğünü gösteriyor. Bakanlık, Anadolu'dan yasa dışı yollarla çıkarılan varlıkların izinin sürülmesine ve ait oldukları topraklara geri kazandırılmasına devam edeceğini açıkladı.
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANI MEHMET NURİ ERSOY, ABD’DEN TÜRKİYE’YE İADESİ SAĞLANAN 100 KÜLTÜR VARLIĞINI İSTANBUL ARKEOLOJİ MÜZELERİNDE TANITTI.
