Katar, Lahey'de UCM yetkisini ve hukuki seçenekleri değerlendirdi
Katar Devlet Bakanı Muhammed bin Abdülaziz el-Huleyfi, İsrail'in Katar topraklarındaki saldırısına ilişkin hukuki adımların araştırılması kapsamında Hollanda'nın Lahey kentindeki Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM)'ni ziyaret ettiğini açıkladı.
El-Huleyfi, ziyaretine ilişkin paylaşımında UCM yetkilileriyle gerçekleştirdiği iki toplantıda Katar'ın uluslararası adalet yolunu destekleme kararlılığını yinelediğini belirtti. Paylaşımda, görüşmelerde yer alan UCM Başkanı Japon yargıç Tomoko Akane, Birinci Başkan Yardımcısı İtalyan Yargıç Rosario Salvatore Aitala, Başsavcı Vekili Nazhat Şamim Han ve Başsavcı Yardımcısı Mame Mandiaye Niang ile çekilmiş bir fotoğraf da yer aldı.
Katar UCM'ye taraf değil; alternatif yollar değerlendiriliyor
Katar, UCM'nin kurucu anlaşması olan Roma Statüsü'ne taraf olmadığı için mahkemenin doğrudan yargı yetkisi bulunmuyor. El-Huleyfi'nin ekibi, bu nedenle UCM'ye başvuru yollarını değerlendiriyor.
Katar, Roma Statüsü'nü kabul edebileceği gibi Statü'nün 12. madde 3. paragrafı kapsamındaki hüküm uyarınca mahkemenin yetkisini geçici olarak kabul edebiliyor. Bu mekanizma kullanıldığında Katar, yetkinin süresini, uygulanacağı bölgeyi ve suç tiplerini belirleyebiliyor; ayrıca bu yetkinin başlangıç tarihinin geriye dönük olarak belirlenmesi de mümkün olabiliyor.
Saldırı suçuna ilişkin hukuki engeller
Katar'ın İsrail'i saldırı suçundan sorumlu tutabilmesi için Roma Statüsü'nün Kampala Eki olarak bilinen saldırı suçu ekine onay vermesi gerekiyor. Roma Statüsü'ne göre saldırı suçundan soruşturma açılabilmesi için hem saldırgan devletin hem de topraklarında saldırı gerçekleşen mağdur devletin hem Roma Statüsü'ne hem de Kampala Eki'ne taraf olması şartı bulunuyor. Haberde yer alan bilgilere göre İsrail, hem UCM'ye taraf değil hem de Kampala Eki'ni onaylamamış durumda.
Savcının saldırı suçundan soruşturma başlatabilmesi için ayrıca Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin, söz konusu eylemi BM Şartı'nın ihlali anlamında bir "saldırı fiili" olarak tespit etmesi gerekiyor. Kampala Eki, Filistin'in onaylamasının ardından 17 Temmuz 2018'de yürürlüğe girmişti.
Doha'daki saldırı ve diplomatik gerilim
İsrail ordusu, 9 Eylül'de Doha'da Hamas müzakere heyetinin bulunduğu binaya hava saldırısı düzenledi. Hamas, lider kadrosunun saldırıdan kurtulduğunu, ancak Hamas Siyasi Büro üyesi Halil el-Hayye'nin oğlu, dört Hamas mensubu ve bir Katar polisinin yaşamını yitirdiğini duyurdu.
Olayın ardından İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 10 Eylül'de yaptığı açıklamada Katar'a, "Ya onları sınır dışı edersiniz ya da adalete teslim edersiniz. Bunu yapmazsanız, biz yapacağız." ifadeleriyle yeni bir saldırı tehdidinde bulundu.
Sonuç olarak, Katar'ın Lahey ziyareti hukuki seçeneklerin belirlenmesine dönük ilk adımlardan biri olarak değerlendiriliyor. UCM'ye taraflık, 12. madde 3. paragrafının kullanımı ve Kampala Eki onayı gibi teknik ve siyasi boyutlar, ileri aşamalarda belirleyici olacak.
