Kars'taki Kız Kalesi yok olma tehlikesiyle karşı karşıya
Kars'ın Akyaka ilçesine bağlı Kalkankale (Tignis) köyünde, stratejik bir tepede yükselen yaklaşık bin yıllık Kız Kalesi, yılların ihmali ve doğal aşınma nedeniyle ağır tahribata uğruyor. Yapı, Karahan Çayı’nın batısında ve Ermenistan sınırına yaklaşık 3 kilometre uzaklıkta yer alıyor.
Konumu ve tarihçesi
Kale, bölge kaynaklarına göre M.S. 10. yüzyılda inşa edilmiş olarak değerlendiriliyor. Yapının surları ve burçları, Horasan harcı ve düzgün kesme tüf taşından yapılmıştı; ancak bugün surların ve burçların büyük bölümü yıkılmış durumda. Mevcut kalıntılar, yapının geçmişte üç ayrı sur sistemine sahip olduğunu gösteriyor ve günümüze yalnızca ayakta kalmayı başaran tek bir yüksek burç ulaşmış bulunuyor.
Mimari benzerlik ve bölgesel önemi
Kız Kalesi, yalnızca askeri bir yapı olmanın ötesinde mimari özellikleriyle de dikkat çekiyor. Yapının Ani Ören Yeri içindeki tarihi yapılarla belirgin benzerlikler taşıması, Kız Kalesi'nin Ani kültür havzasının önemli savunma noktalarından biri olarak değerlendirilebileceğini ortaya koyuyor. Bununla birlikte kalede bugüne dek kapsamlı bir restorasyon çalışması yapılmamıştır.
Yerel çağrılar ve beklentiler
Kalkankale Muhtarı Metin Okçu, kalenin turizme kazandırılmasını istediklerini belirterek, 'Köyümüzde bulunan Kız Kalesi, milattan önce 6000’li yıllarda yapılmış olan bir kaledir. Urartular tarafından yapılmış, tarihi net olarak bilinmemekle birlikte yöremiz açıcından turizme kazandırılması gereken bir tarihi eserdir. Biz defalarca Turizm Bakanlığı’na başvuruda bulunduk... Yetkililerden buranın restorasyonunu, yolunun yapılmasını ve turizme kazandırılmasını istiyoruz' dedi. Küçük Aküzüm köyü muhtarı Teoman Gelekçi de kalenin bir an evvel restore edilmesi gerektiğini vurguladı.
Koruma durumu ve riskler
Kız Kalesi'nin taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli olduğu bilinirken, saha koşullarında güvenlik, çevre düzenlemesi, bilgilendirme tabelaları ve diğer koruma önlemlerinin yetersiz olduğu dikkat çekiyor. Bölge sakinleri, Kültür ve Turizm Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kurumlardan kaleye sahip çıkılmasını istiyor. Mevcut haliyle yapı; defineciler, doğal aşınma ve bakımsızlık nedeniyle her geçen gün daha fazla zarar görüyor.
Kız Kalesi, sınır hattında sunduğu eşsiz manzara ve tarihsel değeriyle yerli ve yabancı turistler için önemli bir potansiyel barındırıyor. Ancak koruma ve restorasyon yapılmadığı takdirde, yüzlerce yıllık miras tamamen yok olma riskiyle karşı karşıya kalacak.
KALE VE SURLAR
