Karadeniz'de 6 ticari balık türünde mikroplastik düzeyleri araştırıldı
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Su Ürünleri Temel Bilimler Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ülgen Aytan, Karadeniz'in önemli balıkçılık alanlarında mikroplastiklerin yaygınlığını ve risklerini değerlendirmek amacıyla yürüttükleri çalışmanın bulgularını paylaştı.
Araştırma kapsamı ve yöntem
Aytan, araştırmada istavrit, mezgit, barbun, dil, pisi ve kalkan olmak üzere yaşam alanları ve beslenme davranışları farklı altı ticari türü incelediklerini belirtti. Çalışmada 5 milimetrenin altındaki ve 1 mikrometreye kadar olan mikroplastikler analiz edildi ve mikroplastiklerin kimyasal içerikleri de dikkate alınarak risk değerlendirmesi yapıldı.
Bulgular
Çalışmada incelenen tüm balıklarda en az bir mikroplastik tespit edildi. Aytan, denizin farklı habitatlarında mikroplastik maruziyetinin değiştiğini vurgulayarak, 'İstavrit, mezgit gibi türlerde balık başına bir adet mikroplastiğe rastladık ama dipteki barbun, dil, pisi ve kalkanda bu miktar 12 adede kadar çıktı' dedi. Ayrıca, kısa ömürlü ve kıyıdan uzak hareket eden türlerin (örneğin hamsi) daha az mikroplastik birikimine maruz kaldığı değerlendirildi.
Çalışmada bulunan mikroplastiklerin kaynağına ilişkin bulgulara göre, yüzde 50'den fazlası tek kullanımlık plastiklerde yaygın olan polietilen ve sentetik tekstilde kullanılan akrilikten türetiliyor. Aytan, bu plastiklerin Karadeniz'de bulunmasının başlıca nedenlerini yetersiz atık yönetimi, derin deniz deşarjları, kıyı dolguları ve uygunsuz boşaltım alanları olarak sıraladı.
Risk değerlendirmesi ve öneriler
Aytan, mikroplastiklerin deniz ekosistemine ve besin zincirine ulaşma biçimlerinin karmaşık ve kronik olduğunu belirterek, mikroplastiklerin mikroorganizmalarla benzer boyutlara inmesi nedeniyle sofralara kadar ulaşabildiğine dikkat çekti. Araştırmanın karar vericilere ve sektöre yol gösterici olma amacı taşıdığını vurguladı ve 'Araştırmanın amacı 'balık yemeyin' algısı oluşturmak değil.' ifadesini kullandı.
Öneriler arasında plastik yerine ikame ürünlerin kullanılması veya katkı kimyasallarının toksik olmayanlarla iyileştirilmesi, kişisel ve yerel yönetim önlemleriyle plastik kullanımının azaltılması, Karadeniz'de arıtma tesisleri kurularak atık sudaki mikroplastiklerin tutulması ve atık yönetiminin iyileştirilmesi yer aldı.
Haberde ayrıca Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) verilerine atıf yapılarak, dünyada her gün 2 bin çöp kamyonu kadar plastiğin okyanus, nehir ve göllere döküldüğü; yılda 19-23 milyon ton plastik atığın su ekosistemlerine sızdığı ve plastiklerin üretim ile yanlış bertarafı nedeniyle yüzde 80'inin doğada sonlandığı bilgisi paylaşıldı.
Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) verilerine göre, dünyada her gün 2 bin çöp kamyonu kadar plastik okyanus, nehir ve göllere dökülüyor. Her yıl 19-23 milyon ton plastik atık, su ekosistemlerine sızarak bu alanları kirletiyor. Plastik kirliliği gıda üretim kapasitesini doğrudan etkiliyor. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Su Ürünleri Temel Bilimler Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ülgen Aytan, Karadeniz'de balıkçılığın sürdürülebilirliğini sağlamak için bir araştırma yaptıklarını belirterek, "İstavrit, mezgit gibi türlerde balık başına bir adet mikroplastiğe rastladık ama dipteki barbun, dil, pisi ve kalkanda bu miktar 12 adete kadar çıktı." dedi.
