Hepatit neden 'sessiz' ilerliyor?
Hepatit, karaciğer hücrelerinin hasarlanması ve iltihaplanması sonucu ortaya çıkan bir tabloyu tanımlar. Uzm. Dr. Hava Işkın’ın aktardığı üzere, özellikle viral hepatitler uzun süre belirti vermeyebilir; bu nedenle hastaların önemli bir kısmı enfeksiyonun farkında olmadan yaşamayı sürdürebilir. Tanı gecikirse kronikleşen vakalar zamanla siroz, karaciğer yetmezliği ve karaciğer kanseri gibi ağır sonuçlara yol açabilir.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine dikkat çeken Uzm. Dr. Işkın, hepatit kaynaklı ölümlerdeki artışa işaret ederek, 2019'daki yaklaşık 1,1 milyon ölümün 2022'de 1,3 milyona yükseldiğini vurguluyor. Bu ölümlerin büyük bölümünden Hepatit B ve Hepatit C sorumlu tutuluyor.
Bulaşma yolları ve korunma:
Her hepatit virüsünün bulaş yolu farklıdır ve korunma yöntemleri buna göre değişir. Uzm. Dr. Hava Işkın, Hepatit A ve E’nin çoğunlukla kirli su ve kontamine gıdalar yoluyla bulaştığını, bu nedenle hijyenin önleyici rolünün büyük olduğunu belirtiyor. Hepatit A için etkin bir aşı bulunmakta ve ülkemizde çocukluk dönemi rutin aşı programı sayesinde görülme sıklığında ciddi düşüş sağlanmıştır. Hepatit E için ise henüz ruhsatlı bir aşı yoktur; gebelikte daha ağır seyredebildiği için özellikle dikkat gerektirir.
Hepatit B ve C ise kan ve vücut sıvılarıyla bulaşır. Uzm. Dr. Işkın’ın aktardığı riskler arasında korunmasız cinsel ilişki, ortak enjektör kullanımı, steril olmayan tıbbi ve kozmetik işlemler ile doğum sırasında anne-bebek geçişi bulunuyor. Ayrıca tıraş bıçağı ya da diş fırçası gibi kişisel eşyaların ortak kullanımı da bulaş açısından risk oluşturuyor.
Test, aşı ve tedavi yaklaşımları:
Hepatit B için güvenilir bir aşının bulunduğunu ve ülkemizde 1998 yılından itibaren uygulanan rutin aşılama programının yeni Hepatit B vakalarında önemli azalma sağladığını belirten Uzm. Dr. Işkın, Hepatit C içinse koruyucu bir aşı olmamakla birlikte güncel doğrudan etkili antiviral tedaviler sayesinde hastalığın tamamen tedavi edilebildiğini söylüyor. Bu tedaviler sayesinde siroz ve karaciğer kanseri gelişme riski önemli ölçüde azalabiliyor.
Hepatit D’nin tek başına enfeksiyon etkeni olmadığı, yalnızca Hepatit B virüsü enfeksiyonu bulunan kişilerde hastalığa yol açabildiği de vurgulanan önemli bir nokta. Hepatit D, mevcut Hepatit B enfeksiyonunu daha ağır ve hızlı ilerleyen bir tabloya dönüştürebilir.
Uzmanların önerisi açıktır: hayatınız boyunca en az bir kez hepatit testi yaptırmak, erken tanı ve gerekli yönlendirmeler için temel bir adım olarak öne çıkıyor. Düzenli tarama, güvenli uygulamalar ve Hepatit B aşılaması, bu enfeksiyonların toplum sağlığı üzerindeki yükünü azaltmada en etkili araçlardır.
Sonuç olarak, hepatit sessiz başlayan ancak sonuçları ağır olabilen bir hastalıktır; doğru tanı, düzenli tarama ve aşı ile hem bireysel hem de toplumsal düzeyde korunma sağlanabilir.
MEDİCANA SAĞLIK GRUBU ENFEKSİYON HASTALIKLARI UZMANI UZM. DR. HAVA IŞKIN
