Karabüklü lise öğrencilerinin Türkçe pop müziğinde zaman kipi çalışması
Karabük Alparslan Gazi Anadolu Lisesi öğrencileri, son 50 yıldaki Türkçe pop şarkılarının sözlerini dilbilimsel açıdan inceleyen bir araştırma hazırladı. Çalışma, 8. Ulusal Çocuk Araştırmaları Kongresi kapsamında İstanbul'da sözlü bildiri olarak sunulacak.
Yöntem ve kapsam
Öğretmen Nur Kabave Kutlu danışmanlığında yürütülen projede öğrenciler, 1975'lerden günümüze farklı dönemlerde öne çıkan Türkçe pop şarkılarının sözlerini topladı ve zamansal kip kullanımlarını analiz etti. Çalışma Python tabanlı veri analizi ile gerçekleştirildi ve toplam 12.397 fiil değerlendirildi. Araştırma, dönemselleştirme yoluyla iki ayrı dönem olarak ele alındı ve her dönemin dilsel eğilimleri karşılaştırıldı.
Bulgular ve analiz
Elde edilen veriler, son 50 yılda şimdiki zaman kipi kullanımının iki kattan fazla arttığını gösterdi. İlk dönemde geniş zamanın daha belirgin olduğu, son yılları kapsayan dönemde ise şimdiki zamanın öne çıktığı tespit edildi. Proje ekibi, bu değişimi tek başına sözcük tercihleri olarak değil, toplumsal dönüşümlerin dildeki yansıması olarak değerlendirdi.
Projede sözleri derleyen Defne Dursun, eski şarkıların hâlâ dinlenmeye devam ettiğini, yeni şarkıların ise kısa sürede gündemden düştüğünü gözlemlediğini belirtti ve 'Bu farkın şarkı sözlerinin içinde saklı olabileceğini düşündüm. Yaptığımız analizler sonucunda değişimin özellikle kullanılan zaman kiplerinden kaynaklandığını fark ettik' dedi.
Danışman öğretmen Nur Kabave Kutlu, dilin toplumsal değişimin hassas bir göstergesi olduğunu vurgulayarak, 'Eski şarkılar neden hâlâ dinleniyor, yeniler neden bu kadar çabuk tüketiliyor sorusundan yola çıktık. Elde ettiğimiz veriler, şimdiki zaman kipi kullanımının son 50 yılda iki kattan fazla arttığını gösterdi' ifadelerini kullandı. Kutlu ayrıca dijitalleşme, hızlı tüketim kültürü ve sosyal medyanın anlık vurgusunun şarkı sözlerine yansıdığını ve Türkçe pop müziğinin evrensel anlatımdan anlık anlatıma doğru bir geçiş yaşadığını belirtti.
Projeye katkılar ve sunum
Projede veri toplama ve dilsel çözümleme görevlerini üstlenen 9. sınıf öğrencisi Esmanur Ergin, daha önce sosyolojik yaklaşımların bulunduğunu, ancak dilbilimsel yönün yeterince incelenmediğini düşündüklerini söyleyerek, 'Müzik toplumu yansıtıyor ama aynı zamanda etkiliyor. Biz bunu bilimsel verilerle ortaya koymak istedik' dedi.
Yazılım kısmında görev alan Emir Demirer ise yüzlerce şarkı sözünü Python kodlarıyla analiz ettiğini belirterek, 'Normal şartlarda elle yapılması yıllar sürebilecek bir çalışmayı, yazdığım kodlar sayesinde çok daha kısa sürede tamamladım. Şarkı sözlerinde kullanılan zaman kiplerini tek tek ortaya çıkardım' diye konuştu. Demirer, çalışmanın kendisine hem yazılım hem de proje geliştirme açısından önemli katkılar sağladığını ekledi.
Çalışma sırasında en büyük zorluğun 1975'ten 2000 arasındaki eski şarkı sözlerini doğru kaynaklardan derlemek olduğu belirtildi. Araştırma, öğrenciler tarafından İstanbul Aydın Üniversitesi'nde yapılacak 8. Ulusal Çocuk Araştırmaları Kongresi kapsamındaki oturumda sözlü bildiri olarak sunulacak.
ÖĞRETMEN NUR KABAVE KUTLU (SOLDAN İKİNCİ) VE ÇALIŞMADA YER ALAN ÖĞRENCİLER
