Toplantının ana eksenleri: yatırım, müteahhitlik ve Kalkınma Yolu:
Türkiye-İrak İş İnsanları ile Yuvarlak Masa Toplantısı, iki ülkenin bakanları, üst düzey kamu yetkilileri ve iş dünyası temsilcilerinin katılımıyla düzenlendi. Toplantıda karşılıklı yatırım imkânları, müteahhitlik hizmetleri, özel sektör iş birliği ve bölgesel projeler öncelikli gündem maddeleri olarak ele alındı.
Irak Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin, Türkiye ile Irak arasındaki derin tarihî ve kültürel bağlara vurgu yaparak 2024 ve 2025 yıllarında farklı alanlarda 39 anlaşma ve mutabakat zaptı imzalandığını bildirdi. Bölgesel gelişmeler ışığında ilişkilerin yeniden tanımlanmasını amaçladıklarını söyleyen Hüseyin, güvenlik, su ve ticaret gibi ortak meselelerde iş birliğinin ilerletilmesinin hedeflendiğini belirtti.
Su projeleri ve finansman takvimi:
Hüseyin, Irak Bakanlar Kurulu kararına göre Türkiye ile su alanında imzalanan çerçeve anlaşmanın hayata geçirilmesi ve projelere ilişkin finansman mekanizmasının yürürlüğe konulması yönünde adım atıldığını açıkladı. Uygulamanın eylül ayı başında başlayacağı belirtildi; bu karar sonrasında ilgili teknik şirketlerin anlaşma kapsamındaki projelere başlaması bekleniyor.
Bakan, su meselesinin karşılıklı çıkarlar, bilimsel iş birliği ve modern teknolojilere yatırım temelinde yönetilmesini istediklerini, bunun iki ülke halkının su ve gıda güvenliğine katkı sağlayacağını vurguladı. Benzer uygulamaların diğer sektörlere yaygınlaştırılması da değerlendiriliyor.
Ticaret hacmi, engeller ve çözüm adımları:
Toplantıda ticaret ilişkilerinin mevcut durumu da masaya yatırıldı. Hüseyin, Türkiye ile Irak arasındaki ticaret hacminin petrol ve petrol ürünleri hariç yaklaşık 14,6 milyar dolar seviyesine ulaştığını, bu rakamın daha da artırılmasının hedeflendiğini söyledi.
Ancak ticaretin önünde bazı engellerin bulunduğuna işaret edildi: sınır kapılarının yetersizliği, banka transferlerindeki sorunlar ve Türk yatırımcıların Irak’taki ikamet işlemlerine ilişkin bürokratik güçlükler bunların başında geliyor. Bu kapsamda yatırımcılara giriş vizesi verilmesiyle ikamet sorununda adımlar atıldığı bildirildi. Ayrıca Irak, Türkiye ile arasındaki ulaşım bağlantılarını güçlendirmek amacıyla Suriye üzerinden alternatif kara koridorlarını değerlendirdiğini aktardı.
Irak yönetiminin verilerine göre Türk şirketleri 2025 yılına kadar Irak genelinde toplam 36,6 milyar dolar değerinde 1.145 proje gerçekleştirdi; bu rakamlarla Irak, Türk müteahhitlik şirketleri için dünyanın en büyük üçüncü pazarı konumunda bulunuyor.
Kerkük-Ceyhan hattı ve enerji taşımacılığı:
Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı'na ilişkin açıklamada bulunan Hüseyin, Irak petrolünün Türkiye üzerinden kesintisiz taşınmasını ve akışın sürmesini güvence altına alacak geçici protokolün mümkün olan en kısa sürede imzalanmasının hedeflendiğini söyledi. Kerkük-Ceyhan hattı için planlanan bu adımın, enerji naklinde sürekliliği sağlamaya yönelik kritik bir gelişme olduğu belirtildi.
Bakan, bu süreçte Türk şirketlerinin rol almasını beklediklerini ve iş insanlarını sürdürülebilir projelerle iki ülkenin kalkınmasına katkı sağlamaya çağırdı.
Kalkınma Yolu: lojistikten ekonomik entegrasyona:
Irak Ticaret Bakanı Mustafa Nizar El-Ani toplantıda Kalkınma Yolu Projesi’ni merkezî bir gündem maddesi olarak sundu. El-Ani, iki ülkenin ortak hedefinin sadece ticaret hacmini artırmak olmadığını; sanayi, tarım, enerji, ulaştırma ve hizmet sektörlerinde kalıcı yatırım ortaklıkları kurulmasını amaçladıklarını vurguladı.
El-Ani, Kalkınma Yolu için, "Kalkınma Yolu yalnızca bir ulaştırma projesi değil, Körfez’i Türkiye üzerinden Avrupa ve Afrika’ya bağlayacak bütünleşik bir ekonomik vizyondur" sözlerini kullandı. Projenin bölgeyi küresel bir lojistik ve ticaret merkezine dönüştürerek mal hareketini kolaylaştıracağı, ulaştırma maliyetlerini düşüreceği ve ekonomik entegrasyonu güçlendireceği ifade edildi.
Projenin belirlenen takvim doğrultusunda tamamlanmasının iki ülke açısından stratejik bir öncelik olduğu vurgulandı ve Türk ile Iraklı iş insanlarına sanayi ve ticaret ortaklıklarını geliştirme, deneyim ve teknoloji transferini artırma çağrısı yapıldı.
Sonuç olarak yuvarlak masa, hem somut projelerin hayata geçirilmesi için teknik ve finansal takvimlerin paylaşılmasına hem de özel sektörün rolünün güçlendirilmesine odaklandı. Taraflar, su, enerji ve lojistik ekseninde somut adımlar atılmasıyla iki ülke arasındaki ekonomik bağların derinleştirilmesi konusunda mutabık kaldı.
Türkiye-Irak ekonomik ilişkilerinde Kalkınma Yolu vurgusu
