Türkiye-Irak ilişkilerinde stratejik ortaklık vurgusu
Ticaret Bakanı Ömer Bolat Türkiye ile Irak arasındaki ekonomik ilişkilerin güçlendirilmesine yönelik düzenlenen Türkiye-Irak İş İnsanları Yuvarlak Masa Toplantısı'nda, Kalkınma Yolu Projesi ve iki ülke arasındaki ticari altyapının geliştirilmesine ilişkin kapsamlı değerlendirmeler yaptı. Toplantıya Irak’tan bakanlar ve çok sayıda iş insanı katıldı; soru-cevapların yer aldığı oturumlarla gündem detaylı biçimde ele alındı.
Kalkınma Yolu Projesi: lojistikten yeni şehirlere kadar geniş bir vizyon:
Bolat, projenin sadece bir ulaştırma yatırımı olmadığını, yeni lojistik merkezleri ve yeni şehirlerin kurulmasını kapsayan daha geniş bir kalkınma hamlesi olduğunu belirtti. Projenin yaklaşık 22 milyar dolarlık bir hacme sahip olduğunu söyleyen Bolat, bunun Türkiye-Irak ilişkilerinde yatırım ve müteahhitlik çalışmalarını hızlandıracağına inandıklarını ifade etti.
Bakan ayrıca Türkiye ile Suudi Arabistan arasındaki transit vize rejiminin 15 Nisan 2026 itibarıyla yürürlüğe girmesinin, Türkiye’den Irak’a ve oradan Körfez ülkelerine uzanan transit ticaret kanallarını açtığını, bunun Kalkınma Yolu’nun bölgesel etkisini artıracağını vurguladı.
Enerji ve koridorlar: boru hatları ve liman bağlantıları
Bolat, Irak ile Türkiye arasındaki enerji koridorlarının önemine dikkat çekti. Kerkük-Ceyhan petrol boru hattı ve Basra’dan Ceyhan’a uzanması planlanan yeni boru hattının tam kapasite çalıştırılmasının, iki ülkenin ne kadar entegre olduğunu gösterdiğini söyledi. Ayrıca Basra Körfezi’ndeki liman bağlantılarından başlayacak kalkınma koridorunun Türkiye üzerinden Avrupa’ya uzanmasının bölgesel ticaret ve enerji akışını güçlendireceğini belirtti.
Ticaret hacmi, hedefler ve müteahhitlik başarısı:
Toplantıda Türkiye-Irak arasındaki mevcut ticaret hacmi ve hedefleri de masaya yatırıldı. Bolat, iki ülke arasındaki ticaret hacminin şu anda 17 milyar dolar seviyesinde olduğunu; 2022’de Kovid-19 sonrası ve enerji fiyatlarının yükseldiği dönemde bu rakamın 24 milyar dolara çıktığını hatırlattı. Orta vadede, liderlerin riyasetinde ticaret hacminin 30 milyar dolara ulaştırılması hedefinin kararlı bir amaç olduğunu vurguladı.
Müteahhitlikte Türkiye’nin uluslararası başarılarından söz eden Bolat, Irak’ın Türk müteahhitlerinin yurt dışında en fazla proje üstlendiği üçüncü ülke olduğunu ve bugüne kadar Irak’ta 40 milyar dolar değerinde bin 157 proje tamamlandığını belirtti. Türk müteahhitlerinin dünya genelinde ise 13 bine yakın proje ile 566 milyar dolarlık iş hacmine ulaştığı; Irak projelerinin toplam içindeki payının yüzde 7,5-8 aralığında olduğunu ifade etti.
Bakan, Ortak Ekonomi ve Ticaret Komitesi (JETCO) mekanizmasının ilk toplantısının geçen yıl Bağdat’ta gerçekleştirildiğini hatırlatarak, yeni hükümet döneminde ticaret, yatırım, müteahhitlik, hizmetler ve ulaştırma alanlarında iş birliğini artırmaya hazır olduklarını söyledi.
Gümrük uygulamaları, ASYCUDA ve lojistik hızlandırma adımları:
Gümrük işlemlerinde yaşanan uzun beklemeler ve çifte vergilendirme sorunlarının iş çevrelerinin en önemli beklentileri arasında olduğunu belirten Bolat, bu konuların yeni hükümet gündeminde olduğunu ve önümüzdeki aydan itibaren olumlu işaretler alındığını söyledi. İki ülkenin iç onay süreçlerini tamamlaması beklenen Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması ile Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Anlaşmasının yürürlüğe girmesinin önemine vurgu yapıldı.
Bolat, ayrıca İbrahim Halil Sınır Kapısı’nın ASYCUDA sistemine entegrasyonunun tamamlanmasının belirsizliği ortadan kaldıracağını ve ticareti hızlandıracağını; TIR sözleşmesi uygulamaya geçirildiğinde iki ülke arasındaki ulaşımın daha da kolaylaşacağını ifade etti. Tır karneleri uygulamasının ve kara ile demir yolu koridorlarının geliştirilmesinin lojistik akışı hızlandıracağına dikkat çekti.
Toplantıya Irak Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin, Irak Ticaret Bakanı Mustafa Nazar Juma, Irak Petrol Bakanı Basım Muhammed Hudayr ve Irak Ulaştırma Bakanı Vahab Salman Muhammed ile iki ülkeden çok sayıda iş insanı katıldı. Oturumların ardından Bolat, Türkiye ile Irak’ın ekonomi alanında birbirini tamamlayan güçlü ortaklar olduğunu ve ekonomik entegrasyonun daha da güçlendirilmesi gerektiğini yineledi.
TİCARET BAKANI ÖMER BOLAT
